HIN PIRSGIRKN SIYASET DI ( KOMAR ) A  EFLATON DE


Mustefa ISMAYIL - Koban


Komara Eflaton rpeleke girng di war sazkirina ramana siyas de digire. Cudahiya v pirtk ji hin berhemn felsef yn din ne ten ji ber pkkirina pirsan hatiye. L,ji ber ku ew digel pirsan bersivan j diyar xwendevanan dike hem pirsgirkn ku li hember mirov ber di aristaniya girk ya kevnar de berzdibn areser dike.

Komara Eflaton roleke payebilind di felsefeya kevnare de dilze, hn berya ku qonaxa pirsa felsef xwe hilbide. Lewma, di v pirtk de bhtir Eflaton li ser rovekirin, rexnekirin, bersivan rawestiyaye ew bi v away han chaneke raman felsef ku ji lihevxistina kurtepirsan bersivn dirj hatiye avakirin, didomne.

imk li cem hem ramanbran, flozofan nivskaran gotinn amade qutkir nne. Pirtk pergala hevpeyvnan distne Eflaton li ser ziman SOKRATIS nernn xwe yn cur bi cur ekere dike. Li cem w ten pnc celebn hikmetan hene :
- hikmeta aristokrat
- hikmeta tmarx  
- hikmeta olgark
- hikmeta demokrat
- hikmeta zordest

Ji van pnc celeban, Eflaton forma dewleta aristokrat hildibjre, ew wek nimneya her aktir tir dibne. Li gor w ten dewleta aristokrat dikare xizmeta cemawer xwe bibne. L, ew forma dewleta zordest h napejirne. Di ramana w de, ev curey dewletan nikare ji bil bzariy, belengaziy xizaniy ti encamine berder bi havil derxne hol.

Jder dewleta zordest di vn daxwaza gel de t dtin. Eger gel pir ji desthilat hezbike bixwaze w bi dest xwe bixe, helbet demek bte, ku nema ew d dikarin destn xwe ji desthilatdariy bion xwe ji bin bandora w dernin. Bi wateyeke din, eger mirov girngiyeke zaf bide pirsa desthilat, d encam dewleteke xirab ne ba be.

Li aliy din, gelo ma derfet heye, ku komareke batir mnak bte bikarann?..... B goman, hebna v derfet girday ye bi destxistina kategoriya flozogan ji sehneya siyaset re, bidestxistina wan ji hikum re. Li gor Eflaton, ew kategoriya han li yaq birvebirina dewlet xelk w ye. imk wan heye ert mercn zanebn, paqij, dadmend.

Seba destelatdar ti helwest li w negirin, ew hin nern gotinn xwe sivik dike. i ku ji bra w neye, awa rayedaran jehir bi mamostey w Sokratis dan vexwarandin di encam de, w jiyana xwe ji dest da. Lewma, ew dibje, ku ne merce flozof prew bin, div ku prew hikmdar di nn xwe de bimnin. L, bi merc ku ew bibin flozof di war zanist de bixebitin. Jihevgirtina herdu hzan, ya siyas ya felsef ( rewenbr ) di eyn kes de, w berhemine bi sde bidin i civak, i j destelat. Ji ber ku herdu hz di jiyana civakan de alavine bingehn rodar in.

Teqez, div partzan rewenbrn me kurdan, nemaze di heyama royn de, sdeyan ji v ramana siyas werbigirin, hinek xwe bi dr silogan duriman xnin, siyasetn xwe li gor pvann himendiy bi kar bnin. imk navt ku part rewenbran ji xwe re bikin serad. Herweha navt ku rewenbr j partiyan ji xwe re bikin serad. Ango; me div tgihitina hevtewawkirin, bi taybet pit bi dehan gotar nivsar derbar problematka pwendiyn siyasetmedar rewenbrn kurd li kurdistana Bar-Rojava.

Li gor Eflaton, dewlet ne ji beek ji xelk re sazbye. Dewlet ji tevahiya xelk xwe re hatiye hol. Erka dewlet akirina gel e ji bo v armanc pwste ku dewlet bi danstandineke taybet pwaziya hem dozn ku wek kuspekan li hember rvena dewlet radiwestin bike.

Dema mirov bi awayek baldar li rewa civaka girk dewlet ( wek mnak  : Ethna ) dinre, t dtin, ku rewa gel rayedarn dewlet zde ji hev dr e. L mixabin, flozof me, v rewa han rexne nake ti dtinn dijber di derheq v parebna civak de derp nake.

Li dewleta Ethna ya kevnare, nav Ethna ya re hate birn. u ku Ethna mite kole b. L pirsgirka koletiy di nivsara Eflaton de cih negirtiye, flosf me bi ti awayan nz v pirsgirk nabe. Gelo, ma ew ji tirsa ra dewlemendan yn ku berjewendiyn wan hebna koleyan dixwaze hatiye. An danitvaniya flosof di asta bilind ya himendiy de, nahle ku ew ti pngavn nziktdayn ji xelkn ppelka nizim re bike.

Wdetir, ima ew b helwest hewldan li hember pirsgirka koletiy radiweste, nemaze, ku w bi xwe j taliya koletiy di jiyana xwe de tam kiriye. Ma ev ne qelsbnek e di tgihitina w ji azadiya civak re... an felsefe ya rasteqn div hertim di xizmeta berjewendiyn dewlemend rayedaran de be..

 

apkirin

copyright 2002-2005 info@pen-kurd.org