Rojnameger Ziman Kurd

Hozan Robar

 

Di droka gel kurd de, bindestiya hezar salan er zordestiya li ser kurdan, bandoreke neyn li and wjeya kurd kiriye. Ev j bye sedemek ku ziman kurd b xwed bimne bi taybet pit hatina ola slam. L dsa hin irsk vketin, bi saya hin helbestvann, mna Baba Tahir Hemedan ku yekemn helbestvan b, helbestn xwe bi kurd bi tpn aram (ereb) nivsandin, her wiha El Herr, Meley Cizr, Ehmed Xan,...hwd. Ev di dema mrtiyn kurdan de b. L ew berdewam neb ji ber ku rewa siyas hn xirabtir dib di bin desthilatdariya Osmaniyan de.

Bi derketina rojnameya Kurdistan, di destpka sedsala bstan de, hiyariyeke netewey dest p kir. Tev asteng zordariya li ser kurdan, hinek rojnameyn din j riya gel ron kirin wek: Roja Kurd, Banga Kurd, Jn, Diyar Kurdistan.... gelekn din. Ev hem, bn stn ji bo vejn vegerna li ziman kurd y nivsk afirandina ziman rojnamegeriy.

Kovara "Hawar" alfabeya n

Bi weandina kovara Hawar di 15` glan sala 1932yan de bi afirandina alfabeya n ya bi tpn latn serdemeke n dest p kir ji bo ziman kurd y nivsk. Ev kovar bi keda giranbuha a Mr Celadet Al Bedirxan pk hat. "Ziman merc heyn y pn e ". Bi v baweriy Hawar xebat kir, ji bo ku heyna ziman kurd bide nasn ziman kurd bibe zimanek nivsk wjey, bi tpn latn.

Ji bo i tpn latn?

Bi hatina ola slam re, Kurdan tpn ereb bi kar ann. L ji ber ku ziman kurd zimanek Hind-Ewrop ye, tpn ereb dijwariyeke mezin derxist hol di nivsandina kurd de. Ji lewra hilbijartina C. A. Bedirxan ji tpn latn re pwstiyek b. Pit peydakirina alfabeya n, ziman kurd ji hla nivsandina bi alfabeya n ve, bi p ket cih xwe di demeke kin de girt di kovara Hawar de. Ev yek di nivseke ji Hawar pit salek ji weandina w, dixuye, di v nivsar de wiha hatiye gotin: "Bel, Hawar, ev zaroka yek sal di jiyana milet me de heyneke wel ye ku hm ziman me daniye. d ziman me ne ten ziman axaftin ye, bye ziman nivsandin j . Ji mil din ve, v zaroka han ji me re ev herf anne p nivsandina. Ziman me gelek hsan bye her deng ziman me yek bi yek wek xwe, li ser kaxez hatiye reandin... Wek em dibjin ziman nivsandin, nabt em bawer bikin ku ziman me gihtiye w rza ku her tit p tte nivsandin." Ev be ji nivs, xuya dike ku kovareke mina kovara Hawar, dikarb zimanek vejanda xebatek tkz hja boy bingeha rzimana kurd bi cih bikira bibya motikek ji bo zimanek nivsk y njen, ku ro bi hezaran berhem p tn weandin.

Rewa rojnamegeriya kurd di dema daw de:

Gelek kovar rojnameyan di opa Hawar de kar barn xebata rojnamegeriy berdewam kirin. L ew berdewam awa b? Heta ro, km rojnameyan weana xwe berdewam kiriye, ji ber gelek sedemn xuya wek tunebna derfetn abor qelsbna nivskar xwendevann ziman kurd. V kmasiy hit ku tu gavn mezin, ji hla rojnameger zimn ve neyn avtin. Ji ber ku nivskarn me tu girng nedaye pxistina ziman nivsk. Ne j hnkirina w. Wek ku t zann nivskar bi nivsarn xwe yn qenc xwendevanan diafirne zimn zengn dike. Mnaka Hawar j xuya dike ku rojnameger dikare v yek pk bne.

Peydakirina ziman nivsk, zind pxistin zengnkirina w ji hem hln siyas, zanist, felsef ve yek-kirin parastina v ziman, bi riya rojnamegeriy pk t. Ji ber ku rojnameger wey her xurt y her berwen e. Ew dikare di her dem de di hem rewan de, xwe bighjne gel. Di rewa gel kurd a ro de ji ber tunebna dewleteke kurd (ji bil Bar Welt) tunebna dezgeh saziyn netewey ji bo vejandina ziman zikmak y nivsk, pwst bi rojnamegeriy heye.

Di van saln dawn de ku deng defa globalzm berztir dibe slogana demokras biservebn li her der t gotin, rew j li her der t guhartin. Tev pir hln globalzm yn neyn, em dikarin bibjin ku bi git ew ji bo me ern ye, ji ber ku teknoloj snoran nas nake bi riya dezgehn ragihandin (nternet, satelite,) tkil pwend ferehtir dibin rojnamegeriya me snorn kevin dibire derfet li piya tevgera and vedibin ku mea xwe ya ber bi azadiy ve bidomne maf gel kurd and bistne, ji bo ku em j birmet xwe li ser axa xwe bijn. Pit danasa me ji rola rojnamegeriy girngiya w re, hin tit tn xwestin bo ziman p de here, di ser de zdebna xwnern (xwendevann) ziman kurd, di heman dem de div ziman kud bigihe asta ziman rojnamegeriy bibe zimanek yekgirt standart.

Em bi hv ne ku hem nif, n, saz rxistin pitgiriy bidin tevgera pxistina rojnamegeriyeke kurd ya njen azad pket.

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org