HAWAR

   

Sala 1 Hejmara 1 15 Gulan 1932

 Mr Celadet Al Bedirxan

     

Koma Ns

   

HAWAR

Ji xwendevanan re,Hawar hawara we ye, Deng gaziya we ye, Jn zanna we ye, Werin hawara xwe bin, Hawar

Komela Kurd

Tdexistiyn Komel:

    Aramanc away xebat nivsandina Hawar.

    Ji xwendevanan re Alfabya Kurd.

    Stna feqehan.

    Stna zarowan:buhar.

    Edebiyeta welat.

    Hawar hebe, gaz li d ye.

     Di dora dinyay de.

    Xatir xwaz ya Mem.

    Hv ji xwendevanan.

    Ferhengok.

Armanc Away Xebat Nivsandina Hawar.

  Hawar deng zann ye. Zann xwe nasn e, xwe nasn ji me re rya felat xweiy vedike. Her kes ku xwe nas dike; dikare xwe bide naskirin.

Hawara me ber her tit heyna ziman me d bide naskirin. Lewma ku ziman erta heyn a pn e. Hawar j pve bi her tit ku Kurdan

Kurdt p bendewar e, d mijl bibe tin siyaset j dr e, xwe naxe siyaset. Hawar siyaset ji civatn welat re hitiye, bi siyaset bila ew mijl bibin. Em j di war zann, huner, sinehet de d bixebitin.

Away xebat: karek ku bikare bie ser, divt j re pironivsek bt kirin, me pironivsa xwe li ser bingehn jrn lkir ye.

1- Belavkirina Alfabya Kurd di nav Kurdan hnkirina w. Senifandina ziman Kurd hin bi hin di komel de belavkirin pdetir di ikl

kitb de derxistin.  

2- Sehtiya zarn Kurd berhevdanna wan. Seht ser mirovatiya ziman Kurd digel zimann din n ar. Seht ser bingehn ziman Kurd, ser drok away rabna pveketina w.

3- Ber hevkirina rok, rrok her texlt laje strann Kurd birve belavkirina wan.

4- Senifandin belavkirina dwann Kurd. Bi van ve jnengariyn ar mirovn bijarte j d bn belav kirin.

5- Seht ser reqs qeydeyn strann Kurd.

6- Seht ser her texlt rzikn Kurd Kurdistan, yn zeman bor yn ro senifandina wan, seht ser p sinhetn Kurd.

7- Drok erdngar: Seht ser tevayiya drok erdngariya Kurdistan ser droka eran, ber , pa di wext Mr eref de.  

  Away nivsandin: Di heq ziman me de heta niho gelek tit hatine gotin di nav van gotinan de titne rast nerast j hene . ez ku Kurd Kurdmanc ziman im ziman xwe rind dizanim min ew bi heft het zimann din daniye ber hev, ktktn w hrhnadine; qeydeyn w ji hev derxistine, dikarim ji biyaniyan bhtir qenctir dehkera w bidim xuyakirin zann.

  Ziman me ro hem freh hem teng e. Freh e : bi her tit ku Kurd p mijl bne, dest dane ser wan,di w war de ziman Kurd hin zimann din ji hinan btir pve ye, kemiliye, ji tu zimanan kemil bi n denemaye. Teng e: Her ku ji Kurdan re nenas mane Kurd p mijlnebne, di w war de ziman me rawestiyaye, p veneye, di cih xwe de maye.

  L ziman ji wan zimanan e ku ber her tit nuh, pirsn nuh dizn bi rve pirsn nuh ji wan ar dibin. Herwek xelk Geliy Goyan, ber ardeh salan, gava tiyare dtin, tavil bi zar xwe balafir nav l kirin; ji lewre ku ji ban, ji bala difire, dsa Kurdmancine ku telfon dtin ji mesmeha w re bihstok gotin. Jiber ku deng p tt bihstin.

  Niho em vegerin ser gotina xwe; ser away nivsandina ziman xwe. ro di ziman me de du texlt kman hene: Windabna pirsine Kurd ketina pirsine biyan nav zimn. Em i bikin ku ziman me bikare vegere ser xurtiya xwe di nav zar zarawayn xwe de bikemile bibe zimanek tekz

  Di windabna pirsan de, pirsin hene yekcar winda bne, hin hene ji zarek ketine l di zarek din de dijn endek hene di axaftin de km tne gotin l di mamik, medhelok, rok stranan de tne bihstin, em li pey wan in, hin bi hin em wan dixin dest disenifnin gora mehcet j ji nuh ve ser away hevddanna pirsn Kurd pirsine nuh dikin, ji bona pvena zimn, divt em bendn xwe bi tevayiya van pirsan binivsnin li paiya her hijmar ferhengokek dann t de mana pirsn ku di zaran de km bne yn ku ji nuh ve hatine hevddann ji xwendevann xwe re bidin zann.

  Ji xwendevan xwe hv dikim ferhengoka me qenc bixwnin di heq pirsek de ku fikreke wan hebe ji me re binivsnin; heke ciyoka pirsek bizanin, ewa ha j tev mana ferqn w digel ciyoka xwe ji me re bidin zann.

Weko: rkirin, andin, hinartin, ciyokn hev in, l di mana rkirin de ji mana andin  hinartin ferqek heye.  Rkirin,  herhal,  bi  r  xistin 

andin e. Dsan, xeberdan, axaftin, peyvn ciyokn hev in gelo di neqeba wan de i ferq hene?

  Hawar zarokeke nza ye. Zarowa me ye; zarowa Kurdan e. wek her zaro bi xweytiya d bav, bira pismamn xwe dikare bij. Her kes her Kurd dikare arkariya Hawar bike. Tu kes mebje ku ez mirovek reben nekrhat me. Ji min diay pve titek nay. Bel, tukes v xeber mebje, herkes bi titek, bi awak dikare b hawara Hawar. Tin di be ku away Hawar nizane, jre end awa hene:

1- Kiriyar Hawar byn j re kiriyaran peyda kirin.

2- Navn mirovn xwendewar l ne maldar, ku nikarin kiriyar bibin, navn medresan ji me re dan zann. Da ku Hawar herwe bte andin.

3- Pa xwendina Hawar ji heval nasn xwe re danxwendin ji mirovn nexwenda re bi xwe xwendin ew ser tdexistiyn komel serwext kirin

4- Ji Hawar re her texlt ihr bendan nivsandin.

5- rok, medhlok mamikan berhevkirin ji Hawar re andin.

6- Di heq welat, er, bajar gundn xwe de titine kevin nuh ji Hawar re rkirin.

7- Her texlt bergehn Kurdistan peyda kirin digel wesfn wan ji me re hinartin.

  Ji gotinn jorn qenc dixuye ku ji Hawar re arkirin gelek hsan ye. Kes ku dil bike d bikare j.

  Di destpk de komela me di panzdeh rojan de carek d derkeve. Pit end hejmaran komela me d bibe heftek li ser her heftiy d belav bibe.

 

Alfabya Kurd

Bi nav yzdan pak dilovan mihrvan.

Alfabya Kurd ji sh yek herfan hevdudan ye:

a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z.

Herf di dengdayiy de du texlt in:

  Dengdr dengdar.

Dengdr ew herf e ku dixwedeng e, deng w bi ser xwe derdikeve deng dengdaran derdixne.

Dengdar ew herf e ku dixwedeng e , l bel deng w bi ser xwe b arkariya dengdr dernakeve.

Di ziman Kurd de 8 dengdr hene :

a- e-  - i- - o- u-

 Lewre ku di denganya Kurd de dengdrek geh kin geh drj

nabe dengdrn Kurd di drjahiya dengn xwe de sersekin ne : kin drj in.

Dengdrn kin:

e : der, er, ser

i : kin, din, bin

u : Kurd, kur, kul

Dengdrn drj:

a : av, sar, bar

: dr, r, mr

: tr, zv, v

o : dor, sor, kor

: kr, r, dr

Di ziman Kurd de bst s dengdar hene:

b : bar, bav, ban                       c : car, can, cn

: ar, n, em                       d : dar, dan, dn

f : fanos, filan, find                   g : gav, gi, garan

h : hm, hja, halan                   j : jin, jor, jaj

k : ka, ker, kom                         l : lo, law, lez

m : mar, mj, mak                    n : nan, nerm, nas

p : par, por, pehin                     q : qr, qenc, qel                     

r : r, r, re                              s : sar, sebat, sof

: or, ev, a                          t : tr, taket, tj

v : vaj, vala, virn                     w : war, wers, wek

x : xan, xwarin, xr                  y : yar, yek, yar

z : zor, zabit, naviz

 

  Ji van pve du herfn biyan hene ku birek ji Kurdan wan dibjin. Lewre ku ew herfn ha di esln xw de ne Kurd ne me ewnexistine nav alfabya xwe.

  Ew j ( ح ) ( غ ) ne, me ew du herf bi danna du deqan ser (h- x-), H wek hal, X xar.

  Ku ev du deq ketin ev herfn ha vedgerin ser herfn Kurd dibin h, x. ji xwe piraniya Kurdan na ( خ ) ( غ ) dibjin; xeydn

  Hawar deng zann ye. Zann ji me re rya felat xweiy vedike. Her kes ku xwe nas dike dikare xwe bide nas kirin. Hawara me ber her tit heyna ziman me d bide naskirin. Lewma ku ziman erta beyn a pn e. Hawar j pve bi her tit ku Kurdan Kurdt p bendewar e d mijl bibe.

  Bi xzn jorn ve me rber rzaniya Alfabya Kurd kuta kir. Ji niho pde bi hrhnandina hevddanna w d mijl bibin, dmahk heye .

 

Sitna Feqehan

  Prar, digel end hevalan derket bm ger. endek di nav fekehan de mam. Me s ar medrese dtin di hin medresan derket ji xelk cih btir bn. Di nav wan de xortn her welat, her er peyda dibn Serhed, Heza Rom, Bot, Diyarbekr, Bedls, M.h.p. Bi dtina min gelek kfxwe dibm, ji min ser Kurdan gelek titan dipirsin.

  Piraniya wan bi herfn latn j dizanbn. Pkeve digotin ku Kurdmanc bi herfn latn gelek qenc tt nivsandin, ji bin paln xwe pelin derxistin ji min re dixwendin. Te digot, hem j air bn. ihrn wan tev ser welt milet bn.

  Weko: Briya Botan, zozana erefdn, Girn beriyn, iyayn Drsim, Bidlsa kevnar........

  Girdana wan j Kurdmanc b, ji xelk cih re j ciln Kurdmanc dabn xwe ragirtin. Kolosn xwe bi xwe dikirin. Di nav axaftin de min ji wan re da zann ku dil min heye rojnameke Kurd derxnim. Ji min daxaz kirin ku ji wan re di rojnam de stnek vekim. Di v stn de her ku di medresan de nayn xwendin ji wan re bidim zann.

  Em wel lekat bn, ku ew ji min bipirsin ez j gora pirseyariya wan behsn ser lim huner ji wan re bjim, Feqehno! Ev e stna we. Hun hema bipirsin.

  Her ez bi xwe dizanim ji we re bjim, heke di nav pirsiyariyn we de titek hebe ku ez p nizanim, ji wan dipirsim ku p dizanin ji we re bidim zann.

 

Stna Zarowan:Buhar

Buhar e, nuh buhar e,

Tebet gi li kar e,

i heyadan i hal e.

Her tit zend rewal e,

Buhar e, nuh buhar e,

Tebet gi li kar e.

 

    Berf dihile li zozan,

    Stir n in li detan.

    Kullk hj nuh epal in,

    Gul bilbil heval in.

    Buhar e, nuh buhar e,

    Tebet gi li kar e.

      

        Mij ketiye li daran,

        Hure-hur e tum baran.

        Mih berx in dikalin.

        Buhar e, nuh buhar e,

        Tebet gi li kar e.

      

            Roj vedide mna bk,

            n ve mane ba pk.

            iher, zinar,lat ber

            Diirisin der bi der.

            Buhar e, nuh buhar e,

            Tebet gi li kar e.

 

Edebiyeta Welat

  Edebyeta welat, ew edebiyet e, ku ji jna milet, ji hi dil w, ji drok rrokn w, ji stran lajyn w hiltt. Kaniya w, dil milet, hi heyata w ye. Tin ev edebiyet e, ku germ rengn, bibin xwedan ronah ye. Ji v edebiyet, deng bilr dlan. Strann iy, zziya hvn, hejkirin bi teptepa dilan ve tn bihstin. Piraniya miletan pircaran v rastiy seh nedikirin, ber nediketin.

  Li Ewropay,miletin hebn ku hej zimann xwe nedikirin, zimann xwe kiik teng, nespeh nehja didtin. Ev hal di welatn rohilat de j dihat dtin. Herwek di nav Kurdan de, her mirovn zana radibn xwe ne bi ziman Kurd l bi ziman biyaniyan dinivsandin. Pit xebata sedan salan; di welatn ewropa rohilat de hate seh kirin ku ev r dernakeve ev awa nae ser. iku milet ji wan kitban re guh nedida xebata wan mirovan berxurdar nedibn. Ber v yek ev mirovn ha vegeriyan ser ziman xwe. Vca xebata wan zka bern xwe dan milet pey edebiyeta wan .

  Bi v away di nav miletan de edebiyeteke ge zend ar b. d her kes zana nezana, bajar gund ku xwendin zanibe, ziman wan seh dikirin, kitbn wan dixwendin. Ji xwe wel j diviyab. Jiber ku ji nivsandin belavkirina kitban qesd ew e ku hi fikrn qenc bikevin nav xelk, di dil sern wan de cih bigrin. Ji mesela ziman pve meseleke din j heye. Herwek nas e fikr hi di dora ziman de xwe dighnin hev, her ziman fikr hin xwe away gotina xwe bi xwe re hildigre ew p re diguhzin, pey zimann xwe dikevin. Bi v away digel ziman fikr hin biyaniyan j tn dikevin nav me de, di dil hi me de cih digrin, r gon me n manew dighurnin, diheifinin.

Pa v gotin, qesda me away edebiyeta me ji xwe tt seh kirin, ew rya ku em tre dixwazin herin bi xwe vedibe dikeve piya me.

  Vca divt ku em bi ziman d bavn xwe, bi ziman irn delal, bi ziman Kurd bi Kurdiya xwer binivsnin, fikr hisn xwe ji rok strann Kurd bigrin. Ji xwe Ahmed Xan ber ssid sal va rya ji me re vekirib. L heyf paiy w pve nen. Xan kitba xwe bi Kurdmanc nivsandib fikr hisn w ji rrokek Kurd, ji Mem alan girtb. Xan xurtiya ziman xwe hj w gav hisiyab, ji wan re ku p nedinivsandin bi beyta jrn dixwast bide zan:

   (( Saf emirand vexwar Kurd   Mavend- der lsan Kurd))

   d ax e, ku em bidin pey Xan.

                                                                                  Dr.Kamiran Al Bedirxan

 

Hawar hebe, Gaz li d ye

  Ji bona bray min Osman Sebr:

eveke tar, av avan nabne. Qea erd wek gzanan lingn min n xwas dibire. Bay re carnan dikeve guhek min di din re derdikeve. Qet nizanim ku li k me? Heyan xwe bi lxistina gopal li erd dizanim. Ev end roj ev e bi v away diim, daw nay, ji welat berf bager xelas nabim.......

  Bel ev j wek her ev tar ye. Berf bager ji awak li min dide; sar e dicemidim tew e, livn di min nema, deng ji min dernay. Tin s dengan min kire gaz hawar!...

  Gelo, ev xewn e? avn xwe vedikim bawer nakim. L dizanim ev deng, deng kur min e Bavo! Bavo!

- Ha kur min ez li k me?

- Bavo! Bav min li mal e, ima av xwe venake?

  Dsa bi tirs ku min avn xwe vekir min dt ez li mala xwe me. Kur min (himgiran) li ber ser min rnit got:

- Bavo, gava ku Roman welat me diewitand tu h li ku by, ji ber v yek me xort canan hevdu girt dijminn xwe qels kir, me welat xwe ava kir. Divt ku bav me j bihata; l te xuya nekir, ji xwe min xewna te j dtib ku tu di tengasiy de y; tu li me hawar! dik.......

  min al apik xwe tev idand a zinaran derbas kir, ez hatim. Min dt ku bav min ji serma pk qefiliye,; dil te tin davt; hema min bav xwe girt, pirtkn xwe l idand me rya mal girt. Ev end roj e em hatine; d rabe car tu rabe me bi jn ke!

Jiyn iqas delal e

Di nv bav biran de.

Dil heye ku nenale

Ber birnn riman de

Ev birnn riman e;

Barek pir giran e:

Kezeb, gurik nemane;

Li pepkn xwe ha de.

Hawara me vaya ye,

Xewa bkr bela ye,

qet ik t de nema ye,

Di gotinn yaran de.

                                                                          Qedrcan

 

Di dora dinyay de

B ik heke xwendevann me ji mijlayiya me a bingeh pve d dil bikin ser her titn dinyay serwext bibin. Me ev stna ha ji bona w vekir. Ji hejmara duwim ve em dest p bikin xwendevann xwe ser bnebwn dinyay serwext bikin.

 

Xatir xwez ya Mem

Mem got, d kreremke ezben tu.

 dka min tu, nebay wek d,

Qeder te, er gelek giran e,

 mem qedr dyan gelek dizan e,

Ser psr sng paila te,

 germ k dida? tn dil te.

Day tu y tu, tu dadika min,

 dst te hejand mehdka min.

Alos er, er tu d y;

 fk te me, ez tu dar ra y

Day megr xwed piyar e,

 law te ye Mem peb e,

Mak er tu, tu y dilovan

 lingn te de Mem peb e, qurban.

Izn bide min ku dilbirnim,

 dad ji tere kea te bnim.

                                                                   Dr. K.A Bedir xan

Dr.Kamran Al bedir xan Mem Alan bi awak n nezimandiye. Hin menzmeyn w di Hawar de bne belav kirin. Ev menzma ha yek ji wan e.

 

Hv Ji Xwendevanan

  Ji bona Alfabya Kurd Em ji te re v alfabya Kurd rpel bi rpel di komel de belav dikin, pdetir di ikl kitb de bt derxistin.

  Ji v belavkirin qesda me ev ku her xwenda zanayn Kurdan hene. Rpeln Alfab yek bi yek xz bi xz, pirs bi pirs, bixwnin, qenc bala xwe bidin her kmaniyan bibnin ji me re binivsnin, da ku em wan kmaniyan rast bikin.

  J pve, ez ji wan titek din j hv dikim. Ji me re ji bona her rpel pirsine n peyda bikin rkin. Li rpela pn, me s herf danne (a d r) bi van end pirs kirin. Dibe ku bi van herfan pirsine din j bn kirin. Di rpela duwemn de herfn me bune pnc ( a d r e m ) me bi wan j end pirs dtin. Heye ku hinek din j peyda bibin.

  Bi v away xwendevann me dikarin bi me re bixebitin alfabya me bi edilnin qenctir bikin, ji pirsan pve gora herfn her rpel cimleyn speh bihikmet, mamik medhelokan j bi kr me tn.

  L div ku xwendevann me xwe bileznin heta heft-het rojan cuhabn xwe bigihnin me. da ku di hejmara duwn de em bikarin wan belav bikin.

 

Ferhengok

Armanc:

Her tit ku ji bona avtina nan tt daikandin. Paiya tit ku av mirov l ye dixwaze xwe bigihne w: berike w li armanc neket, armanca Hawar pvexistina ziman Kurd ye.

Bendewar:

Pgirday: her Kurd hene hem j bi Kurdn Iraq ve bendewar in.

Erdnigar:

Ilma ku bi her away wesfa erd dinyay dide; iya, em, det, bajar, tendrek, gol, newal, h. P. erdnigariya Kurdistan.

Bingeh:

Hm esl titek: herend ziman Kurd faris di ktikn xwe de ji hev vedqetin l di bengeh de digehin hev.

Ciyok:

Pirsn ku mana wan nizing hev an wek hevin: rkirin andin.

Dehker:

Rastiya titek ku tem carinan vert ye: ji gotina xelk re guh mede dehkera mesel ez dizanim.

Drok:

Rastiya titek an mirovek droka dinyay gelek kevin e. Droka jna Selahedn bi sere xwe dinyayek e.

H. P.

Heta pa

Jnenigar

Away jiyan tevayiya biserhatiyn mirovek jnenigariya w ye.

Pronivs:

Her tit pkhat, nivsand nenivsand, ku awa rvena xebat karek nan dide, ber destpkirin tt kirin, me pironivsa xwe pkan, d divt ku em dest bi xebata xwe bikin.

Ferhengok:

Ferheng komela tevayiya pirsn zimanek ye. Ferhengok ferhengeke kiik e ku tde pirsine w ziman peyda dibin. Fergngoka Kurd ferhngoka Hawar.

Zimanazn :

Tevayiya qeydeyn zimanek zimanazna w ziman ye .

  Her wek me di serstna xwe de got pirsin hene ku ji zarek ketine l di yek din de dijn.

  Ji lewre dibe ku di nav bendn me de pirsine din j hebin ku ji hin xwendevann me re nenas in. Em ji wan hv dikin bila ji me mana wan bipirsin, da ku di ferhengoka hejmara duwm de em bikarin mana wan j

bidin.

----------------------------------------------------------------------

 

Kiriyariya Komel

Kiriyar:

Ji bona Srya, Tirkiya, Ecemistan, Iraq welatn Qafqas: Salek 500 qir-sr, emehk 300 qir-sr,  Smehk 175 qir-sr.

Ji bona welatn din:

Salek 150 frenk

emehk 90 frenk,  Smehk 50 frenk

  Her tit bi nav xwey tne andin  am: taxa Kurdan

xwed midr berpisiyar .  Mr Celadet Al Beder Xan.

 

 

 

 

 


Tbn:

Em wek Koma Ns we sipas dikin didin xuyakirin, ku me hin guhartin di nivsandina HAWAR ` de bikar ann, ew guhartin j, ji bo ku xwandina HAWAR ' hsantir be, wek mnak hevguhartina tpa "k" "q" yn ku mr Celadet ew berdl hev kirbn di hejmara 1' de.

Ji bo tkel penyazn we bi Koma Ns re :

 e-mail: Komanus@gmail.com

 

 

C:\Program Files\Asus\LifeFrame2\LifeFrame\Image\new_4.jpg

"erma mezin ew e, ku mirov nezan xwendin nivsandina
ziman xwe be"
Celadet Al Bederxan.

 

 

Ziman me nasnameya me ye

Koma Ns

e-mail: komanus@gmail.com

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org