Cell Cell
 
 
 
Nama Casim Cell M.S. Garbachovra
 
 
 
 
 
Sala n 1988  bi xr xw hat ser serenser cihan, bi nebxr, er wrankar hat ser gel kurd.
 
Kurdn raq tevgera rizgarxwazy berdewam dikirin. Dijmin hov xeder b. Li pita Sedem rjma w ya baasy gele dewletn mezin sekinbn. Ji rza wan dewletn alkar bihztirn ew dewleta Yeketya Sovt b, pey w nava rzda bn dewletn hevgirtyn sosyalsty. Dostanya van dewleta bi rjma Sadamra reng dostanya dologk j pra heb. T v maney, ku partyayn komnst yn hem br bawarya baasy qebldikirin. Bin v qeblkirinda burjwandya mezin veart b. Nifta re dest Sedamda reng zr distand, dib zr, dollar, bi ewqa xwe av hemya kor dikir. av komnstn dilkor j korkirib, ji ber v j ek xwey modrn heya bi deyn j ji Sedemra diandin.
 
ekn n, yn kmyay ber av serok Iraq, diha bi nirx b, ima? Bi 2-3 bombeyn kmyay  w karib b sern, ber bdew, nava deqekeda bi hezaran kesa bikira la, komir u tune.
Sadam v yek ba zanib. Saln derbazby j bi teqnn bombayn kmyaw yn bikava gund warn kurda jahrdaday kirib. L jar, sala 1988a, dema er dij ran gur bib, bi her away ji hol rakirina kurda bib armanca bingeh.
 
Li meha adar Newroza kurda li raq bi balafirn bargiran bi bombayn kmyay dagirt hate proz kirin. Helebe, bajar kurday kevnar, ku nzk snor ran perwedab, bu hedefa ra mezin. Bajar ku tda 40-50.000 meriv dijt navbera sehetek b gorisana hezaran kurda. Teyr t, heywan ol nav gund, ins cins tev li w derdor qelyan, bne le. Ew gnosda xelq kurd b, kutina tebyet, kutina hem ruhbera b.

Deng gnosda Heleb destxweda belay nav din b. Mexluqet  mab zendegirt. Herdera: komel, ivak, hem cre weann dewleta bi deng bilind byar gunehbar dikirin. Hovtya rjma Sedam ser kurda nehate veartin. Radyo, tlvzyon, rojnama rojbiroj nueyn ser Heleb diweandin. Di nava rxistin komaln navnetew dsksyonn xurt desp bn. Dinya b deng nema. Bdeng man her ten dewleta Sovt, dewletn satltn w   partyayn ser heman reng, i ku partya komnstyya sovt digo.

 
Dem dirj neajt. Xelq sovt j haydar b. Hineka bi piste-pist hevra digotin, hineka, bi taybet, berpirsyarn dewlet partyay, ew deng bes wek propaganda Rojavay nav dikirin dinirxandin, ser bingeha v pvan j byar nkar dikirin.
Kurd Sovt j ser v byar bihstin. Rast derew bna van xebera ji wanara mab bin taryda. Geleka difikirn, heger dewlet partya titek navje, k dest ji ser xwe kiandib gotinek bi deng bilind bigota, yan j binivsya.
 
Bersiva van gote-gota carek wezr kar der Yeketya Sovt, poltker navdeng varnadz da. Ber gel  xwey Sovt, ber temamya dinyay w derewa poxay kir, wujdana xwe ewitand got: Gotinn ser bombakirina kmyay ser kurdn raq derew bbingehin.  Tit usa nebye.
 
Ev axaftina Wezr Kar Der bona hem berpirsyarn partyay dewlet, mdya sovt bona nirxandina axaftinn ser gnosda Heleb b destr.
 
Ev yek bona me, kurdn sovt rreke mezin b. Em ducar birndar bn, him birndar  Heleb bn, hem j van derewa . Dewran bib dewrana gur rvya.
 
* * *
Me gumana xwe, ku gotineke rast ji  dewleta xwe bibihn, bir. Bav min, ku w ax hn hinek hvya w heb, ser byar Heleb gotinek, serrastkirinek bibih gumanbir b demeke dirj gelek bnteng bib.
 
Rok em nefer mal rnitibn dora sifra nn, bav min Casim Cell, zivir ser bir min mezin Ordxan jra got: Min namek ji Garbaovra nivsye, -name ji berka xwe derxist, dirj w kir,- tu v nivsar ser ziman rs vergerne, bide ez jra binim. Ordxan name girt bi deng bilind ew nivs xwend.
Rast bjim, nivsar him bi dil me b, him j hinek xofek kete dil me.  Bav min t derxist, em xicilne, axaftina xwe dawam kir: Ez nama vekir jra binim. Du mnakn dine j ji v nam ez rojnameyn Pravda-ra Izvstya-ra binim. Ber gotina w em ranebn.
 
Ordxan w vaar name vergerand ser ziman rs, carek jra xwend, hine cya serrastkirin, daktlyo kir, wek sibetir Ordxan bive pot bi dest xwe bine. Rojtira dine Ordxan gava xwe amade kir here pot bav min, daxwazek j j kir: Ez ji te hv dikim nama bi ertek bin, wek bersiv vegere, em bizanbin  nama gihtine hers cya yan na.
Nivsa nam ev b:
 
 
Ji Sekrtar gity partya Komnsty ya Yeketya Sovt M.S.Garbaovra
Ji rdektor sereke y rojnama Pravda-ra
Ji rdaktor sereke y rojnama Izvstya-ra
 
 
Mxayl Srgyv qedirgiran
 
sal 80-salya min serhevda hat. Ez ji sala 1930- andam partyame, yek ji bingehdar edebyeta kurdaye Sovt, xudan rze pirtkn ders, berpirsyar sereke y pin radyoxeberdand kurd (Plwena ji dervara ji Yrvan) heta ro helal, amin xizmeta maserbna poltka lnnyye netewey dikim li welat meda. Bi temam ez alkar poltka partya li bergeha glasnost prstroykayme. L bel, rewa amade min mecbr dike, ez ber xwe bidime we, bi v pirs.
Li Kurdistan, ku navbera Turkyay, ran, raq Srya hatye paravekirin, nzk 25 mlyon kurd dijn. Aqara erd ku kurd ser dijn nzk 500.000 kv. km. Sed pnc sal zdetire tevgera kurdaye azadary berdewam dike. Bi dirjaya dema, ku kurd erkary dikin, ewana bi hv nihrne dinhrin li ser alkarya  gel Rsya Mezine biraty. B bingeh nne, ku li nava gel gotineke pya heye, divje: Gel rs ara barane. Tevgera kurdn raqye mrxasy li dema saln 60- merivatya pver li Yvropay Asya ecbmay htib. Li ser pirssa Sovt, bi mecaln mdya massay, bi tlvzyon bi firey dihat ronak kirin.
 
 Saln genbn li saln pey w, li ser tkona kurdaye netewey-azadary peyvek li ser gnosd, ku himber kurdn Turkya, li ran, hukumdar raqye harby dimeandin, tu gotin ne hatin kirin.
 
Hewca nabnim bi hr gil li ser tkona kurdaye rizgarxwazy li saln 1960-1988 bisekinim. Her ten dixwazim v yek bnim beravan, ku li saln dawy li raq bi dest Sedam Huseyn ji ser ry zemn 4.500 gundn kurda hatine rakirin. Bi hezaran hezaran kommnst, dmokrat pveryn kurda b dad b pirsyar hatine kutin gullekirin; 8.000 barzanyan cguhzkirine, sirgnkirine devern ne dyar   tunekirine.
Li Kurdistana Turkya bi dehan hezar welatparz di zndanada girtne, bi hezar hezara ji wana hatine kutin, xna merivn bguneh li hermn Rojhilata Turkya Kurdistan diherike. B snore fantazya hovtya barbarn turk li ser girtya.
 
Zulma rvabirn desthilatdarn raq, Turkya, ran Surya pisporn zanisty rxistinn anegor li welat me ba nas dikin. Mi ecbmay dihle bdengbna dewleta Sovt, pressa Sovty mecaln nformatyona massay.
 
Ji ber ku partya Kommnsty ya Yeketya Sovt dewlet gotine divjin, ku welat me bona geln dinyayye bindest, bona geln ku mafn xweye netewey serxwebn tkoerin pitovanin, dmek ji minra xuya nabe, ima dewleta Sovt, pirssa heta naka qet peyvek ser hovtya pkhat, ser kutinn kurdn raq, ser w ku bajarek atyane Heleb 16 adar, balafirn lekern heway dane ber bombay kmyaw, negotye. Ser v rojname, mecaln nformatyon yn massay yn dinyay axivne nivsne, l pressa me, tlvzyon bdengin bdengin.
Na femkirin, ima end hezar meriv, wek m, di navabera deqekda, demeke kurtda, dest ji jyana xwe dane. Ew hem jin zarok, kal   pr b parastin, xortn bek bn. Gelo em kommnst maf me heye bdeng bimnin, gava li ser ry erd tit ha diqewimin.
 
Li wan roja rojnama zvstya- li ser rpelek, ck nexuyan nivs, wek li konflkta ran-raq ek kmyaw hatye karann. hew! Ji aly k? Keng? Dij k? Bona i ew ek hatye karann? Tu peyv. Tu peyv nehatye gotin ser qurbanyn v bombabarana hov.
 
Ez kommnstek kurdim, bi temen 58 salya andamety, ez nikarim li ry gel xwe binhrim. Nikarim jra irovekim zbat bikim sedema kerbna meye goristan ser v pirs.
ev li demek, ax mlyona pere ser jyandarya htn gewr li Okyana Seqemye Bakur hate xerckirin.
 
Ez pel bi pel pressa kurdaye der snor me dixnim, tu xetek gunehbarkirina poltka meye bdengy himber kurda, ser tragdya kurda, ser gnosda binelyn bajara Heleb min ne dt. hema qet  ne ten Heleb. Eva xeydaeke kre himber hilwesta nehja ji aly dosta
 
Hvya min heye, poltka glasnost, ku wa bi firey ji aly gel me ji aly merivn pverye dinyay pitgiry standye, w bi rast bi pirsa ronakkirina astenga kurda di Rohilata Nzk Navnda..
 
Tu brandin bona poltka gnosd fazm himber kurda tune. Bi bawarya min, ev poltka ha div ji aly Yeketya Sovt temamya bloka sosyalsty gunehbarkirina her giran qazanc bike.
 
Hvdarim, bersiva pirsn ku min pva kiandine, ji serok dewleta me heval bi partya, ez bistnim.
 
Bi hurmet Casim Cell
Andam PKYS ji sala 1930, andam Yeketya nivsarvann Yeketya Sovt ji s. 1936-a, Pnsyonr taybet bi giringaya Komar.
 
24.11.1988 Yrvan
 
* * *
 
Pit andina nama navbera mehekda bersivn hers nama j vegeryan, bi mora sazyn li ser, wek nivsar gihtye dest adrsata: Ji dwana Garbaov mora roja 01.12.1988 li ser b, nava heftkda bersiv hat; ji zvstya- 04.12. 1988 ji Pravda- 21.12.1988.
 
Bav min hvya bersiva Garbaov b.
Mehek nda, nzk hatina sala n, malra tlefon hat, ji Sntral Komtya Partya Kommnstyye Ermenistan mi dipirsn. Xwastin wek ez filan roj herim cem filankes. Ez m, l armanca gazkirin i b, minra nedyar b?
Berpirsyarek partya ez qebl kirim. Gava ez me oda w, ew bi dilovan berbir min hat, bi beerek xwe ez teglf kirim rnim axaftina xwe desp kir:
-Bel, ji Moskvay ji Merkezkoma partya mera tlfon kirine ji nav heval Garbaov Mxayl Sergv hv kirine ez ji wera bjim, wek nema we andib gihtye dest w bi hrbn xwandye. Hv kirye spasya w bona w name ji wera bjim, li ser van pirsa partya w bisekine.
 
Heta berpirsyar axaftina xwe serhevda an, ez bdeng mam. Min ten guh dida axaftina w.  Ji minra bel b, ku haya v mrik ji navaroka nema bav min tuneb. Bav min nama xweda nivsb ku temena w gihtye 80- andam partyaye ji sala 1936, sala ku ez h n ji dayka xwe bbm. Xuya b ser nam jra serra-berra gotibn, wek hema ji nav wana xudan namra xeverdin, razkin xilas.
Ev zilam awqas bbersivdar b, ku nizanb xudan nivs ne Cell Celle, l Casim Celle, ji ber v j ev sohbeta rin bi minra xerc kir.
 
Gava hem ik dixwast bje, got xilas kir, min got: Bibrin, l ew nama ne min nivsye, ew bav min Casim Cell nivsye.
 
 T bj elbek ava sar serda vala kirin. Sar b cy xweda ma. Hinek nda xwe berev kir, dsa bi beera xwe, hilbet, ne ji dil, gotina xwe berdewam kir: Tit nake, bav weye, xerb nine, Hvya min ji we iye? i min ji wera got, hn w j ji heval Casim Cellra ducar kin.
 
Ez zivirm, hatme mal. Bi ken min serphatya xwe berpirsyar pertya bav xwera ducar kir.
Bav min b deng b, ken nehate ry w, ketib nava fikara. Nav mrik ji min pirs bi tlfon lgerya. Berpirsyar ber tlfon b. W gava nav bav min bihst, pit silavdan j pirs: Kur we her tit ik min jra hewildab ji wera got?
Bav min got: Bel ji minra got. Spas ji bona cefa we, l min nama xwe ne ji wera nivsb. Hvya min heb heval Garbaov bersiva min bide. Wek usane, ez d dikarim nama xwe her cya biwenim Nizanim, berpirsyar li w aly telephone i bersiv da, l herd j xatir xwe ji hev xwastin tlfon dann.
 
Mnakn nam dirj malda  nesekinn, bela kir ew li hine weann kurdada bi ztirek ap bn.
 
* * *
Salek j derbaz b, ez bi mvan bme Stokholm. Rojek ez mvan mala hja Ber Botan bm. Hing bav Ber ayr rewenbr kurd naskir Sebr Botan j li Stokholm b. Hatib seredana lawn xwe. W roj em rast hev hatin dr dirj me hevra xeverda. Xeverdana xweda w qala serphatk kir, ku name bav mira girday b. Got: Hilwesta Yeketya Sovt Garbaov ser byara Heleb, nave me kommnstn kurda nava gelda gelek km kirib. Rast bjim, me nava xelqda erm dikir bigota em komnstin. Civatada me xwe dida pa. Nama heval Casim gelek al me kir. Gava mnakek ji w nam kete dest me, me ber digirt ji tirsa guhbelokn Sedam, bi ev ew name me mal bi mal bi xwera digerand heval, dost cnarara dixwand. Nan xelq dida, ji wanara zbat dikir, ka kommnst rast li Sovt awa difikirin.
 
* * *
Na bra min pya nivsna w nam b, yan pey w b, hevaln kurd ji dervay Sovt ser gnosda Heleb du albomn ngaraye bi reng mira andibn.
Meriv normal nikarib b heybet kizna dil ser wan ngara binrya.
Bav min mnakek ji dest min girt bi xwer digerand. Du s roj derbaz nebib, cnarek me li k ez dame sekinandin, got: Cell, kur min, ez titek ji te hv bikim. Mi go: Kerem ke apo. Go:gelek ji te hv dikim, ew alboma ser bajar Heleb ji dest bav xwe bigre. Min end cara dtye, xwera digerne, nan heval-hogira dide her cara dil w tij dibe, hsir xwe dibarne. Guneye, bira xwera negerne.
 
Ji van gotina ez gelek berxweketim. Min zanib bav min aly mrany xurt tayax b. L jar, xwe ranegirtib.
W albom min xwest ji dest w bigrim, go: Xwe nene ez herdu alboma j bipim daynim arxva xwe bona neb, nebirka. awa gotib usa j kir.
sal gava min arxv pirtkxana w ji Yrvan veguhaste  Austrya, ew peka albom rast min hat. Ser w bi dest xwe her peyvek nivsb Helebe. Min girdana w venekir. Bira gotina w be, bira bimne bona neb, nebirka, bira xema dil w, hema usa, w pandinda bisitire heya ez saxim. Dil min j kevir nne
 
* * *
Nivsa min ser byarn Heleb nama Casim Cell Garbaovra belk kamil nbe, heger serphatk j bi gnosda Helebva girday, ku rast min hatye, ez gil nekim.
 
Sala 1988-a meha irya pa b, ez tev xka xwe Ceml ubm Srya, nava kurda bona lkolna tnologya, zargotin mzka kurdaye gelr. Armanca me b em nava era koarada kar bikin. Em li Qamily bn, mvan mala muhends Mehmed xoy mvandar hogir delal. Mvan me j rnitibn: rewenbr, syasetmadar, stranvan me ji xwera xeber dida. Em li sohbet bn, berpirsyarek kurde kommnstn Qamily, yk min zda  nas dikir ew j tev du s hevaln xwe hate hundur.
Pey pirs-pirsyara, axaftina me deqek sar b. Mvan xwe idand rnitibn, sedem i b min texmn nedikir. Yek ji mvann ber hat zivir ser min ji min pirs: Mamsta, hilbet naka te ser byarn Heleb bihstye, ka fikra te ser w iye? Temamya din qala Heleb dike, ima Sovt bdeng maye? Min nava heftk dudada, dema ez li Srya bm hr-gil ser Heleb d bihstib, haya min ba j heb. Min ew hovt bi tund ermezar kir. Ew camr pirsa xwe berdewam kir: Ew bdengya Sovt awa dinirxn? Hela serda j nkar dikin, divn tit usa nebye Min gotina w berdewam kir got, wek ew j rreya poltka Sovtye, ku ew axiry ser pirsa kurda dimene.
Axaftina min xwe berpirsyar partya nehat, gotina min nvc bir, got: Mamste, tu merivek zanyar, tu ne syasy. Heger kutina xelq Heleb bye j, div bona xatir at li erq il Ewsed (Yan Rojhilata Navnda) hebe, meriv dikare ser v byar qet neaxive.
Min xwe negirt: Ber p ez wek kurd, awa meriv li ser pirs dinhrim, ne hewceye biv zanyar, yan j syasetmadar. Bi hezara xelq am tam, zar z, kal pr, zarok bk ber hemz, jin, mr tev hatine kutin. Hilwesteke bdeng, av girtine, gunehbarke nsanye.
 
Dem hatye derbaz bye. Eva d 21 sale, l ew axaftina me, axaftina berpirsyarek xwendewar, zana xwemr h j bra min neye nae.
Gelo br bawarya nerast ewt, awa dikare his hi merya sar ke b navarok bihle, usa fe bike, wek gelkutin bi bdengya gunehbaryva rawa bike, ser gnosda Heleb ker lal derbaz be, ji ber ku partya w dixwaze, ji ber ku aramya xelqra ji me qurban lazime.
 
Heta keng ev bawarya seqet ser meda bimne, ku em bona xelq karin xwe qurban kin, byarn dij gel xwe em bi dostany bersiva xwe bidin, pira aty bona jyana xelq bi lan kurdava ava bikin.
Heta ev br bawarya kolety ji ser me derne em hev bi reng deng era, partya komala, malbata hev nas bikin, hev binirxnin, em her bindest bimnin bibin qurbanya arzan bona cnara, bona hem kesa, bona burjiwendyn ji gel me xerb.

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org