Dr. Zorab Aloian

Endam N y Navenda PENa Kurd Wekl Mstafayev (Wekl Misto)

Awirek li Pirtka w ya li ser Kurdistana Sor

 

Pgotin

Byern bi xweseriya Kurdistana Sor li Kafkas ve girday tkna siyaseta Kurdan li wder yek ji rpeln xemgn ya droka me ye. Bel, Kurd di v devera bik de j bbne cangoriyn nezaniya siyasetmedaran, avnebaweriya neyaran rewa navnetewey ya neqenc. L i dibe bila bibe, li gor oregern Espaniya, bawer di dawiy de dimire. Hn derfet hene, ku Kurdistana Kafkas di navbera Ermenstan Azerbeycan de cih xwe di Rojhilata Navn ya veguhz de bigire.

Di dawiya sala 2001an de, destnivsa Wekl Musatafayev gihte min. Niha ev pirtk bi ziman rs li Bulgaristan hatiye apkirin: Wekl Mustafayev, storiya Kurdistana. Sofija: Weanxaneya Xrsto Botev, sala 2002an, 460 rpel.  Ev pirtka han erxa Kurdistana Sor di naveroka Kurdistana mezin de dinirxne. Cewherdariya v pirtk ev e, ku xwediy w serok autonomiya Kurdistana Sor serkek biztneweya Kurdn Sovyeta ber b.

 

Wekl Mustafayev k ye?

Binemaliya Wekl Mustafayev bi reeleka xwe digihje hoziya (ereta) Koroxl, ango Rewan. Di sala 1937an de ji ber siyaseta Staln Panturkstn Azerbeycana Sovyet, malbata Wekl Mustafayev, mna hezar malbatn Kurdan, ji Kurdistana Sor hatib sirgnkirin. Ew Kurdn Kafkas di saln 1937an 1944an de bi zor ji xaka kal-bavan hatibn veqetandin di komarn Asiya Naverast  de - Kazakistan, Kirgizstan, Tackstan Uzbekstan - hatibn chwarkirin.

Wisa, Wekl Mustafayev di sala 1938an de li Uzbekstan ji dayk bb. Di saln er Chan y Duyemn de xwk birayek w digel hezar zarokn Kurdan li Asiya Naverast ji xelay (biriyan) mirin.

L pit serdema Staln hinde pngavn lberal nternasyonalst li Yektiya Sovyet hatibn avtin li ber zarokn Kurdn sirgnkir j rya pdeyna kesan veb. Wek encam, Wekl Mustafayev di navbera saln 1955an 1963an de jiyana xwe bi Arta Sor ya Sovyet ve girda bb fermandar.

Ji sala 1963an vir de Wekl Mustafayev xebatkar ewlekariya (asaya) Sovyet b karn taybet ji w dihatin xwestin. Ewlekariya Sovyet xebatkaran ji bona operasiyonan di dewletn biyan de amade dikirin. Wekl Mustafayev gerek e biandana nstan, l w daxwaza xwe ji bona xebatek li Kurdistan yan di nav Kurdan de diyar kirib. Ptir (ji bil) v, Wekl Mustafayev pniyara karmendn Sovyet red kir, li gor kjan ew dikarib nasnameya xwe biguhasta dewsa Kurd di rza NETEWE de Uzbek yan Tack binivsanda. Ne behet ye, ku ji ber v serhikiya Wekl Mustafayev, berpirsyarn ewlekariya Sovyet kariyera w xitimandin ew andine xebata hundur Yektiya Sovyet.

Di sala 1967an de Wekl Mustafayev bea (faklteta) dadmendiy li Zanngeha Frnze (paytexta Kirgizstan, niha nave bajr Bkek e) qedand wek dadwer li bajar O y Kirgizstan dest bi wezfeya taybet ya li dij korpsiyon kir.

Di sala 1970an de Wekl Mustafayev xwe kire nav meydana metirsiy, dema w koma hevalbendn Koymanov ji ber sedema korpsiyon binav kir. Koymanov merivek pir bi bandor b, ji ber ku ew pismam Usubaliyev, Serkreter Yekem y Partiya Komnstn Kirgizstan, b kes nediwriya xwe bikira kir w (l xeberda). L tkona Wekl Mustafayev bi ser ket Koymanov digel dostn xwe li ser biryara dadgeha Kirgizstan hatib cezakirin. Nivskar bi nav deng ngz Aytmatov Serokwezr Kirgizstan Sultan Ibragmov pitgiriya Mustafyev kirin xwestin, ku serokatiya Partiya Komnstn Kirgizstan ji dizan b rizgarkirin. L Sekreter Yekem Usubaliyev desthilata xwe hik girt dijber xwe Sultan Ibragmov da kutin. W dem d Wekl Mustafyev near ma, ji Kirgizstan derkeve.

Di saln 1970-1980 de Wekl Mustafayev di polsa Komara Autonom Kara-Kalpak de, ya hermeke Komara Uzbekstan ye, xebata li dij bertlkirina karmend siyasetmedaran birve dibir. Wekl Mustafayev yek ji wan kesn xizmetgozar b, yn mezintirn korpsiyona Sovyeta ber li Uzbekstan hilweandin.

Bi v crey Wekl Mustafayev tkiliyn giring bi korn Moskowa ferm re saz kirin d bi awayek vekir karib keya berwelat xwe li Kafkas bine rojeva siyaseta Sovyet.

Ch gotin ye, ku ji sala 1981an de, dema Wekl Mustafayev andine Komara Azerbeycan, w bi n ve xwe siprande pirsgirka Kurd. Xebata w li polsa naveya autonom ya Nexewan b, ya di navbera Ermenstan, Iran Tirkiy de ye, l bi ferm beeke Komara Azerbeycan ye. Nexewan j wek t zann pareyeke Kurdistana drok ye, snorn w li Bar hermn Kurdistana Rojhilat, li Rojava j herma Serhed ne. Bi sedan salan ew ji s cemawern etnk pk dihat: Kurd, Ermen Tirk. Li gor jimara destpka sedsala 20an, li wir % 50 Kurd bn, 40 % Ermen yn mayn j komn Tirkziman yn curbicur bn. L mixabin, pit orea Cotmeh (Oktober) li Rsiya, Nexewan kete nav snorn Komara Azerbeycan. Ramyara Azeriyan ya dirjxayan gihte encameke wisa, ku niha li wir Ermen nemane, Kurd j yan hatin sirgnkirin yan j xwe wek Azer binav dikin. Bguman, herma Nexewan ji Wekl Mustafayev re giring b, da ku ew bingeha buhujandina Kurdan li Azerbeycan vekolne. Balk e, ku ber avakirina Dewleta Sovyet, hermn Kurdan li Lan (Kurdistana Sor), Zengezr (li Ermenstana ro), Nexewan Serhed bi hev re girday bn!

Di meha Nsana 1985an de rewenbr gundiyn Kurd li Ermenstan Azerbeycan li kleka Wekl Mustafayev sekinn nehtin, ku birvebirn Azerbeycan w mna ekstremstek Kurd ji xebat derxin careke din binin Uzbekstan. Heta endamek giring ji Wezrxaneya Dad ji Moskow nav w Bajenov bi xwe hate bajar Bak (paytexta Azerbeycan) komployn li dij Wekl Mustafayev rawestandin.

Wext di sala 1989an de nijadperestiya Kirgizstan, Ermenstan Kazakistan gihte asteke bilind, Wekl Mustafayev bandora xwe bi kar an, da ku Kurdn li wan deran dijn zirara mezin nebnin. Herweha ew yek ji amadekarn rxsitina Yekbn b, ya armanca xweseriya Kurdistana Sor bi p dixist.

Ne behet ye, ku karmendn Azerbeycan Kurdn xwefiro zexta xwe li ser Wekl Mustafayev dikirin, da ku ew dev ji hizira autonomiya Kurdan berde xwe ji serokatiya Kurdistana Sor pave bikine. Wek mnak, wana carinan xwest ew bertl bikira, carinan j metirsiyn li dora malbata w bilv dikir. Di ser re j, ji sala 1994an de Xwedgirav kadroyn PKK heval Cemal heval Mahaddn li dij ramana navakirina Kurdistana Sor rawestiyan weha digotin: Derd me ne endik-end gundn Kafkas ne, mebesta me kirina Kurdistana mezin e!. Wan herduyan hertit kir, ku Wekl Mustafayev ji Kafkas dr bixin. Di dawiy de wana Wekl Mustafayev malbata w andine ba gerllayn Bakur.

ro Wekl Mustafayev, xwediy e xelat nann rzgirtin ji hukumeta Sovyet, digel jin zarokn xwe li taliyay bye penaber. Kebaniya w j fermandara polsa Rsiy ye, l ji ber ku ew tevl mesela Kurdistana Sor bb, w xebata xwe winda kir.

 

Awirek li Naveroka Pirtka Istoriya Kurdstana (Droka Kurdistan)

Heta roja ro h pirtkek nehatiye weandin, ya bingeha teor bide avakirina Kurdistana Sor li Kafkas. Bel, bi sedan pirtk bi zimann rs, azer-tirk ermen hene, yn mafn Azeriyan yan Ermeniyan li herma Kafkas bi nirxandina drok ve dixemilnin. Heyf mixabin, di nav wan lkolnan de gel Kurd wek mvan, wek xerb yan wek kober t destnankirin. Ji ber v yek, dema welatparzn Kurd xwestin, ku autonomiya Kurdistana Sor cihbicih bikin, gel Kurd ji Kafkas tevaya Sovyeta ber xwe neda ber. Helbet, ji bo serkevtina siyaseta Kurdistana Sor gelek lkoln, semnar konferans pwst in.

Bi rast j, erdngariya Kurdistana Sor paytexta w Lan pir hestidar e. Ew di navbera Azerbeycan, Karabaxa iyay, Ermenstan Iran ye. Li aliyek, Iran hez nake, ku dewlet yan xweseriyeke Kurdan li ser snora Bakur hebe. Li aliy din, Azer Tirk li himber her titek ne, eger nav Kurd l be. Hem j siyasetmedarn me dr fikira hevgirtina Kurdan in, herend bi zimn ew hem Kurdewar bin j.

Ziman pirtka Mustafayev sade zelal e, nke armanca w karker, gund, genc prekn malan in. Mustafayev bi xwe j dibje: Pirtka min p deologiya netewey ye, pa j zanist e. Helbet, her deologiyeke netewey ji zanna drok bi r dikeve ber xwe dide aliy pbniya welatparzn rdar. Mirov dikare pirtka Wekl Mustafayev bhtir awa gaziyeke ji dil serok Kurdistana Kafkas binirxne, ne lkolneke klask di ware droknasiy de.

L dsan j, di pirtka xwe de Wekl Mstafayev jdern giranbuha xebitandine:

- avkaniyn drok: Strabon, Herodot, el-Yeqt, el-Mesd, el-Istexr, eref-xan Bedls yn din;

- belgeyn desthilata Rs Sovyet: Qannn Imperatoriya Rs, karnameyn Instttn Azerbeycan, dokmentn ferm, qann, destr, biryar, nameyn Lenn, Staln Gorbaov;

- lkolnn zanayn birmet: Muhemmed Emn Zek, Ebdurrehman Qasemlo, Iosf Orbel, Vladimir Minorsky, Hasbak akir, Basile Nikitine yn din;

- wne, xerte belgeyn cihreng;

- brannn Wekl Mustafayev yn exs li ser gotbjkirin amadekirina bingehn xweseriya Kurdan.

Mebesta Wekl Mustafayev ew e, ku biselimne: Hz daxwaza gel Kurd bi git cemawera Kurd li Kafkas bi taybet tr dike, ku bibe xwed dewlet, rveber, ramyar aboriya pkevt. Mafn Kurdan - drok bin, abor bin, geopoltk bin yan and bin - hene, ku km-km autonomiyeke rk pk li herma Kafkas ava bikin.

Bi dtina Mustafayev, rewenbr zanayn Kurd pitre gel Kurd j gerek e, xwe ji cudahiya dn rizgar bikin gav bi gav dewlemend bedewbna Zerdetiy bipejrinin. Cudahiya ayn di nav Kurdan de koka xwe nn e: Sedema w siyaseta rxner ya dagrkeran e.

Ji bo nimne, Mustafayev ekere dike, ku wext Kurd li ser bingeha dn xwe bn, desthilatn wan guldidan jiyana wan e abor and li ser bingeha dad rzgirtin bn. L ji bo bidestxistina hza siyas di chana Ereban de dijminatiya iyan Sunniyan bi sedan salan berdewam kir Kurd bne qurbana v dijminatiya kokbiyan (rpeln 160-190).

Mustafayev yeko-yeko ern Kurdan li welat Kafkas nan dide, droka bajarn Kurdan irove dike baweriya Kurdan ji bo rastiy, wekheviy azadiy bi belgeyn drok ve misoger dike. Bi hizira Mustafayev, rewa Kurdan ya civak r dab deologiyn Zerdet, Xurrem sosiyalst. Lewma karbarn PKK ber girtina Abdullah Ocalan, ya ku nasyonalzma Kurdan br bonn civak bi hev re dirtibn, Mustafayev wek qazanceke mezin temae dike. Herweha ew qenciya hz rxistinn din, yn ji sgoa binavkir Zerdet, Xurrem Sosyalzm dr nediketin, ekere dike.

Ne dr e, ku hinde ben pirtka Mustafayev w ne bi dil Kurdan bin. Ji bo nimne, Mustafayev rexneyan li Newroz dike du-s caran nerazbna xwe xuya dike: Di cejna Newroz de em berxwedana Imperatoriya Med bik dikin rola hesinkar Kawa mezin dikin. Li himber v rew, Mustafayev nrna xwe tne zimn: Bila gel ne sembolzma Newroz ya berxwederxist mecaz, l byern drok bezm bike. W ax Kurd w baweriya xwe bi avakirina dewleta serbest binin.

Herweha Mustafayev dinivse, ku x Ad bin Musafir dn Kurdan xerab kir hmann biyan kire nav. Herend ez - wek zana - ne digel Wekl Mustafayev im, rexneyn wisa diakrin bne kirin bi armanca, ku raya git ya Kurdan gengeeyan li ser hem mijaran bike. Bel, titek normal e, ku di her kltrek de pirsn tab (qedexekir) proz hene. L Kurdistan di nav van qedexeyan de difetise belk Mustafayev yek ji wan kesan e, yn reaya fikir dirizne.

Armanca bilind ya Mustafayev ji gotinn wisa ron dibe: Dijminan droka me nerast nan kir bi v reng taqeta me iknand.

 

Wergerandina Hinde Bean ji Pirtka Wekl Mstafayev

Ji meha Nsana sala 1985an de Gorbaov siyaseta perestroyka (navakirin) li Yektiya Sovyet bi p xist. L pit s-ar salan rewa Sovyet wisa xerab b, ku komarn serbixwe hd-hd ava dibn. Zana berpirsyarn Kurdan j peroja gel xwe di ber avan re derbas dikirin xelk bi dengek bilind dawa autonomiya xwe li Kafkas dikir. Bguman, ev welat kevinare, y bi sedan salan wek mrininiya eddadiyan, Kurdistana iyay yan Kurdistana Sor dihate naskirin, gerek e birna Kurdn Sovyet derman bikira. Daxwaza me hemyan ew b, ku Kurdn di neh komaran de sirgnkir jiyaneke n seraza li wir destp bikin. Ji sala 1989an de d Kurd bi xwe li Moskow civn protestoyan pk diann, da ku autonomiya Kurdistana Sor bi ferm b naskirin.

Di meha Sibata 1988an de er Ermeniyan Azeriyan ji bona xwedkirina Karabaxa iyay destp b. Kurdistana Sor j di navbera Karabax Ermenstan de b. Lewma paytext Kurdistan, bajar Lan ji Ermenin Karabax re bb sivdera hmanter: Trombln bi derman xwerin ve ten ji Lan digihtine Ermeniyn emberkir.

Gerek e b gotin, ku ji ber er Karabaxa iyay hukumeta Ermenstan hem bi ferm, hem j bi nihn alkariya Kurdan dikir. Balk e, ku di sala 1990an de gelek nnern Ermeniyan di Parlamenta Yektiya Sovyet de mna rojnamevan Zoriy Balayan akademk navdar steyrknas Ambartsmiyan ji Gorabov xwestin, ku dewleta Kurdistana Sor bi n ve b damezirandin. Wek reaksiyon, endamn Parlaman, yn ji Azerbeycan bn, bi tund li dij v pniyar derketin.

W ax rvebirn Azerbeycan, ji tirsa dostaniya Kurdan Ermeniyan, neyn nerast amade kirin. Ji bo nimne, propaganda nijadperestn Tirk li Azerbeycan deng der xist, ku jin zarokn Kurdan li Lan ji sivdera hmanter re neraz ne r nadin trombln Ermeniyan. Bel, dema rewa Azeriyan xerab b, wana Kurdan j bi br an!

Mixabin, hinde Ermen bi pitgiryia Ezz Emer, y xwe wek serok zdiyn Ermenstan didt, ji bo heyfhilann Kurdn Misilman ji Komara Ermenstan der xistin. Pitre, ji ber sedemn rabna nijadperestiya Kirgiz Uzbekan, Kurdn di wan komaran de dijiyan j near man mal-haln xwe bihlin birevin Rsiyay. Di saln aloziyn Sovyet de ne ten Kurd, l bi mliyonan xelk sitara xwe li Rsya didtin.

Helbet, di droka me tal tj de siyasetmedarn bbext, yn daxwaza gel heram kirine, w bne ermezarkirin. Wisa, di meha Gulana 1992an de, pit ku Kurdistana Kafkas serbest b, x Kurdn Misilman Abdl-Manaf Gasanov serok Kurdn Azerbeycan Mamed Babayev xwesteka Azeriyn Tirkdost pk ann. Wana xebateke rre di nav Kurdn Misilman de kir, da ku xort ken welatparz nein xaka xwe rizgarkir autonomiya xwe ava nekin. Gasanov Mamedov bi v crey sern Kurdan gj dikirin: Herkes, k bie Kurdistana Sor, noker Rsan, Ermeniyan zdiyan e dijmin birayn me Azer ye. Ji kerema xwe, nebin kafir, nke Quran basa biratiya Misilmanan dike. Eger Azeriyn Misilman mafn autonomiy dane me, em gik herine welt.

Ji w zdetir, Babayv hogirn w nedihtin, ku welatparzn genc ji Sovyeta ber bi hzn Kurdistana Bakr re tkiliyan bikin: Partiya Karkern Kurdistan rxistineke bxwed komnst e. Endamn w dr slam ne, ew hem zd Ermen ne. Gelo ne xuya ye, ev deologiya arzan ji ku t?

Heyf mixabin, l Kurdn Misilman ji Sovyeta hilweiyay, ji ber nezanebn belengaziya xwe, ji Kurdistana Sor re xwed der neketin. Lewma serkn damezirandina xweseriya Kurdan hvdar man, ku zd dikanin bibin potensiyala Kurdperweriy. Bi rast j, bi dehan salan rewenbr civaka zdiyn Ermenstan Kurdtiya xwe parastin niha ew bi dil can amade bn ber xwe bidin dewleta xwe li herma Kafkas. L ji talebext re, di wan rojn biryardar de, serokek zdiyan tev kur xwe ji Almaniya seredana Kafkas kir. W gund bi gund, mal bi mal geriya, teseliya zidyn Ermenstan Gurcistan kir di radiyoy de avpketin kirin. Hem gotinn w li dora hizirek dizvirn: Bila Kurd dsan carek zdiyan nexapnin wana nekin cangoriyn siyaseta xwe. Koka zdiyan binemaliya Muawiya kur w Siltan zd e. Kesn mna Ezz Emer (Xwedgirav serok zdiyan) alkariya mezin dane neyarn Kurdistana Sor. Encameke wisa derket, ku gel me zd j dr ramana Kurdistana Sor ma. Wisa hem Kurdn Misilman, hem j Kurdn zd derfeta drok bi kar neann. Lewma welat kal-bavn me li Kafkas ro vala maye: Bi ferm ew wek hermeke Komara Azerbeycan t nasn, l bi praktk li bin kontrola esker Ermeniyan e.

Mer dil xwe ber Xwed veke j, erm dike binivse: Hinde caran gel Kurd wisa bar btaqet e, ku dibe dijmin berjewendiya xwe! Wek mnak, akademk ekroy Mihoy ji Ermenstan tev Yr Nabiyev Tariyel Biroyev ji Gurcistan li dij dasekinandina (jinveavakirina) Kurdistana Sor rawestiyan. Li gor nrna wan, ya ji Moskow re wek helwesta Kurdan hatib pkkirin, mafn and di her komarek de tra Kurdan dikin autonomiyek li berwelat wan li Kafkas titek zde ye.

Encama v tevliheviy ew b, ku di sala 1990an de Serok Civata Neteweyan di Parlamenta Sovyet de Rafik Nanov bi hrs tore gote Kurdan: Hn p daxwaza xwe zelal bikin pitre areseriy ji me bixwazin!. Di demeke kurt de, erzeyeke wirmendan gihte dest Gorbaov, di kjan de dihate gotin: Ji nv zdetir Kurd dawa autonomiya xwe li Kafkas nakin.

L Kurdn welatparz hem zd, hem j Misilman - karbarn xwe di naveroka rxistina Yekbn de dewam kirin. Wisa, di sala 1990an de Parlamenta Sovyet komsiyonek bi serokatiya Sobolev saz kir, ya ku li ser bingeha arv qannan mafn tezekirina Kurdistana Sor wek autonom pejirand. Bi d re, di 27 Adar sala 1991an de, Wezrxaneya Dad ya Yektiya Sovyet bi ferm bernameya Yekbn nas kir. Bi v crey, Yektiya Sovyet, ber ku hilwee, bi awayek ferm Kurdistana Kafkas awa dewleteke Kurdan ya xweser nas kir.

Pit rxandina Dewleta Sovyet derketina arta Azeriyan, li paytexta Kurdistana Kafkas - Lan - byereke drok cih xwe girt. Li wir, di 9-10 Hezrana sala 1992an de biztneweya rizgariya Kurdistana Sor bi pitgiriya nnern Kurdan ji hem hermn Yektiya Dewletn Serbixwe (Sovyeta ber) bi ferm Deklarasiyona Dasekinandina Dewleta Kurdan li Kafkas lan kir. Bi v away rxistina Yekbn rista xwe ya drok lst xebata xwe kuta kir. Li gor biryara civn, di er Ermeniyan-Azeriyan de Kurd pwst e bal bimnin. Civna bi rmet gaveke navnetewey j avt got, ku daxwaza Kurdistana Sor avakirina cnartiya ba digel Ermenstan, Azerbeycan, Karabaxa iyay Komara Islam Iran ye.

Bel, ro Kurdistana Sor vala bye, Kurd j li Sovyeta ber bela bne. Bel, Komara Azerbeycan mafn Kurdan ji bo xweseriya Kurdistana Sor nas nake. Bel, ji ber siparaniya dijminn doza Kurd millet me venegeriyaye welat xwe. L hem drok, hem berjewendiyn cemawera Kurd, hem qann, hem j lankirina Kurdistana Sor ya ferm pirsa dewleta me li Kafkas vekir dihlin. Xwed bike, ku hzn navnetewey j bi me re bin.

 

Deklarasiyona Di Derheqa Dasekinandina Dewleta Kurdan de[1]

Pvajoya hedimandin parebna Yektiya Komarn Sovyet yn Sosyalst digel sstema w ya siyas, civak abor bi sirt encamn xwe di hem komarn got de hene.

Li pey ikestina sstema hevbe, avahiyn dewletan geln Sovyeta ber di war siyas abor de ketine qonaxa pdeneke teze. Ew neteweyn, yn di dema xwe de bi zor yan bi rgayn din xistibne bin pergala komarn biyan, mafn xwe ji bona dewletavakirin nas dikin derfetan ji xwe re werdigirin.

Komara Azerbeycan, ya pit orea Cotmeh di naveroka civak, siyaset aboriya Yektiya Sovyet de hatib damezirandin, li ser xaka milletn kevinare curbicur pde hat: Tetern Kafkas, Kurdan, Ermeniyan, Lezgnan, Talian, Tetan, Avaran geln din. Lewma pvajoya serazakirin derketina Komara Azerbeycan ji Yektiya Sovyet qanneke sirt, ku her neteweyek li Azerbeycan biryara peroja xwe bistne, kire rojev. Derfetn wan gelan di war ziman and de r dane dewletavakirina serbixwe.

Dema damezirandina bingehn Komara Azerbeycan yn netewey admnstratv, ji ber sedemn sbjektv ne hem geln w herm bbne xwed bingehn autonom. L gel Kurd dsan j komareke autonom bi nav Kurdistana Sor di naveroka Komara Azerbeycan de ava kirib. Bi fermana Staln ya taybet di sala 1931an de statuya Kurdan ji wan hate sitandin: Ji wir pde ew hatin sirgnkirin rvebirn Azerbeycan bi zor ew dikirine Tirk.

Siyaseta buhujandina Kurdan bi taybet di nehiyn Lan, Kelbecer, Kubatl, Zengelan Cebrayl de pk dihat, nke li wir ew nitecihn liserhev (kompakt) bn. Bere-bere dibistann, li ku dersn Kurd dihatin dayn, ano weandina pirtk rojnameyan hatin dadan. Wisa neteweyek Hindo-Ewrop, yek ji kevintirn neteweyn herm xwevtiya ziman, giyan anda xwe winda dikir ro li ser hafa helandina git rawestiyaye.

Ji bona xweykirin gulvedana gel me, da ku ew bibe endam civata navnetewey, rakirina desthilata Azerbeycan, ya dibe sedema tunekirina gel me li ser bingehn:

1.       Biryarn Neteweyn Yekgirt A/41/91 ji 4.12.1986 7.09.1987;

2.       Xaln 73an 76an ya Destra Neteweyn Yekgirt;

3.       Ramann Biryara Konseya Hevkar Ewlekariya Ewropay;

4.       Droka Gel Kurd Berpirsyariya Me ji bona Paeroja W;

5.       Serkarkirina Dad Rastiya Drok

 

Civata Sazmankar ya Biztneweya Rizgariya Kurd Hem Rxistinn Kurdan ji Sovyeta ber

 

LAN DIKE, KU

1.       Dewleta Kurdan bi navenda paytexta Kurdistana ber bajar Lan ve t dasekinandin.

2.       Heta sazkirina organn hilbijart tevaya dwan li ba Serwrtiya Tkona Rizgariya Kurd dimne.

3.       Tarxa Hilbijratinn Git yn Nnern Bineliyn Kurdistan 19.07.1992an e.

 

Serok Civat: Wekl Mustafayev

Lan, 9.06.1992an


[1]Ev Deklarasyona han, wek dokmenteke ferm, bi herdu zimanan - Kurd (tpn Krl) Rs - hatib amadekirin.

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org