Ji Weanxanaya Ls: Pirtkxaneya Ehmed Xan

 

 Yildiz akar - Amed-2007

 

 

Ji Celadet Al Bedrxan Gazinda Xencera Min, Klopatre Hevindji Kamran Al Bedrxan Eyloy Pr ji Mele Mehmd Bazd Mem Zn ji Evdirehm Rehm Hekar Mem Alan ji Ereb emo Dimdim Hopoji Cegerxwn Reoy Dar Cm Gulper ji Osman Sebr Li Goristaneke Amed ji Qedr Can Guneh ji brahm Ehmed Jana Gel, ji Nredn Zaza Gul, ji Rehm Qaz Pmerge, ji Mehmt Baks Hln Gundik Dono ji Bav Naz Govenda Li Ber Mirin, ji Hesen Silevan Gulistan ev  wek babetek ji nav Weann Ls derketin. Ji van berheman ten Jana Gel, Gundik Dono Hln li Tirkiyey hatibn weandin.

Di nava v babet-pirtkan de gelek berhemn niviskarn ku bingeha edebiyata kurd ava kirine t qebl kirin j cih girtine. Ji ber parebyina kurdan sirgnan gelek niviskarn kurd li sirgn an j ji ber parebna welt gelek berhemn giranbha nivsandine berhemn wan li her pareyek as mane.  Ev ji bye sedemn ku ro kurdn her ar pereyan ji berhemn xwe, ji edebiyata xwe b par mane.  Her pareyek ku kurd l dij haya wan ji edebiyata kurdn pareyek din ne hayadarin. 

ro Weanxanneya Ls bi rast j karek giring daye piya xwe ta ku nehaydarbyinn gelek berheman nivsn ku di dema xwe de rast gelek zehmetiyan hatine nehatine weandin; l ro ew bi xebateke digihje xwendevann xwe. Wek destpkek Weanxaneya Ls 19 pirtk di Pirtkxaneya Ahmed Xan de ap kiriye. Ji van berhemn bingehn gelekn  wan li welt nehatiye ap kirin haya me (raste rast negihitiye xwendevann xwe) ji van berheman nebye j. Wek minaka pirtka Cixerxwin ya bi nav Cim Gulper li bakur welat ev yekem care ku ji aliy Weanxaneya Ls ve hatiye weandin . Nivskarn ku em dibjin nifn 90 ji ber van sedeman gelek berhemn ku bingeha edebiyata kurd tne qablkirin bidest nexistine.  Ji bo v xebat gelek kovar, rojname tekstn (Hawar, Roja N ) ku her yek li pareyek wlet hem bi lkolineke kolektv xebateke profesyonel ve pk hatiye.

Berpirsyar Weanxaneya Ls Lal Lale li ser v Xebat dide zann ku di saln 1930an de gihana ku Hewar afirandib ew derdor Hewar -ku kesn wek Celadet El Bedrxan gelek kesn din- ro bidestxistina reflekseke modern a felsefa Ehmed Xan bi xebeteke kolektiv berdewamiy v kefneopiy d bidominin. Xebata Pirtkxana Ehmed Xan j bi v refleksfe felsefa ku di w dem de afiriye ro ji aliy v nifa n ve careke din dide zayn.

Di sala 1930 de ew gihana edebiyat ya ku Hawar afirandib di v derdor de kesn wek  Celadet El Bedrxan gelek kesn din di w gihan felsef de afirandinn xwe yn ro wek berhemn bingehn yn kurdan tne qeblkirin ew gihana ku di war edebiyat de ax daye ro bi gotina berpirs Weanxaneya Ls Lal Lae ve t gotin ku ev xebat modernzeya gihana w dem ye.

Ji bil van berhemn bingehn dsa gelek nivskarn hja giranbha j bi berhemn xwe ve, di v Pirtxana Ehmed Xan de cih giritine. Bi tev hev 19 pirtk bi hev re hatine ap kirin. Destpka edebiyat ya ku niha t zann ev nifa ku li d wane di babetek de cih xwe girtine. Ji nifa d hewar Bav Naz, Mahmd Baks Hesen Silvan bi berhemn xwe yn giranbha ve rengeke din dane babet-pirtkan.

ro div were zann ku em kurd naxwnn. Beriya ku qedexe ewisandinn cr be cr li ser me b bahaneyeke me heb ku me digot berhem tune ye, alav tune ye, tv tuneye, radyo tune ye, weanxane tune ye, rojname tune ye, tune ye tune ye!!! L ro hem hene hinek bej li ser xebatn weangeriy ewisandin rn wek saln 80-90 tun eye. L wex saln 80-90 j xwendin xwed l derketin j tune ye. Gelo em ji qedexeyan pir hez dikin? Div ev feraset bte ikenandin div em bixwnn. Ji bo ku di mala her kurdek de div pirtkn kurd i , i xerab div cih  xwe bigre. Ji bo ku em di nav marjnalbyineke teng fets de winda nebin, hewcedariyn me bi van xebatn wek Pirtkxana Ehmed Xan heye div heta dawn j em xwedtiy li van xebatan bikin. Pirtkxaneya Ehmed Xan ten mnakeke ji bo v mijar ye. Rojname, kovar gelek weann me j di reweke metirs de ne. Div her kurdek ba bizanibe ka bi i zehmetiyan me ro ev maf bi dest xistine div em bidestxistina van mafan ku div xwezay be-  dsa bi dest xwe binp nekin em xwedt l bikin. Pwst e ku em qmeta van destkeftiyn xwe yn bi berdldayyn salane  bizanibin, biparzin bi p bixin!

Bel, ji bo ku em bi sax nemirin

 

 

Yildiz akar-Amed-2007





 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org