Dem di Kurmanciya Bakur de IV
 
Dr. Zerdet Haco
Avay karn ppelkn dem:
 
Di ben I-III de ji v lkoln ez heya niha li ser avay karn van demppelkan rawestiya bm:
Dema Niha (DN)
Dema Bor I (DBI)
Di v be de ez avay karn demppelka Dema Bor II di bin avan re derbas bikim.
 
1. Avay kar Dema Bor (DB II), (Imperfekt)
 
1.1  Avayiya Dema Bor II (DB II)
 
Gava mirov li avayiya Dema Bor II temae dike, mirov dibne, ku avayiya lker di v demppelk de avayiya lkera demppelka Dema Bor I bi xwe ye, ten prkta di ketiye piya qurim lker, mnak:
 
 
kirn
 
Pronavn            Dema Bor I (DBI)                 Dema Bor II (DBII)
tewand                       
 
Min                  kir                                           dikir   
Te                    kir                                           dikir   
W/W             kir                                           dikir               
 
Me                   kir                                           dikir               
We                  kir                                           dikir               
Wan                 kir                                           dikir   
 
                                                hatin
Ez                    hatim                                        dihatim
Tu                    hat                                           dihat
Ew                   hat                                           dihat                
 
Em                   hatin                                         dihatin
Hn                  hatin                                         dihatin 
Ew                   hatin                                         dihatin 
 
Ji ber v yek ez naxwazim avayiya Dema Bor II ji hev vekim bidime xuya kirin, ew ji i i hatiye ava kirin. Mirovek bixwaze mercn avakirina v demppelk yekoyeko binase, dikare vegere mercn avakirina Demppelka Dema Bor I, yn ku ez ber niha bi fereh li ser wan rawestiya bm. Herwek
 
 
 
 
v j, pirsa keng koma pronavn kesn yn tewand (min, te, w/w, me, we, wan), keng yn netewand (ez, tu, ew, em, ew, hn, ew) tne bi kar ann, ber niha hatiye irovekirin. Vce ji ber avayiya lker di van herd demppelkan de heme bje weke hev e, ez ji wan re dibjim, ku ev herd demppelk di avayiya lker de dest birayn hev in.
 
 1.2. kar Dema Bor II (DB II)
 
Herend DBI DBII di avayiya xwe de ji hev nzk bin j, bel heryek ji wan di karn xwe de serxwebneke xwe ya taybet heye. Ji xwe ev serxwebna her ppelkeke dem axaftin sivik zelal dike. Vce herwek ber niha kar Dema Bor I bi w hati b nan kirin, ku byerek di dema bihrt de bye, ew byer yek car e tik ten bye (hk kest), kar dema Niha II dikare bi v away were irovekirin:
 
a.Byerek di dema bihrt de di w klk de dib,  gava byereke d rast w dihat, mnak:
Em n rniti bn, me xwarina xwe dixwar, ji nikan ve me deng teqnek kir.
Gava em gihitine xwendegeh, zarok di hew de bi gok dileyistin.
b. byerek di dema bihrt de dib. Ew byer tim dib, b b adet (usuell), mnak:
W her sibeh xwe diut, pora xwe dikin, ciln xwe li xwe dikirin, tat dixwar rojname dixwendin.
Hersal, biharan em pez xwe dibine riy
c. Dema Bor II weke nana dem. Bi arkariya DBII y/ya axvdar dikare li ser dema byerek bje, mnak:
Em li mala heval xwe diman.
Bi arkariya hokeran mirov dikare dema lker kurt dirj bike:
Em seetek li mala heval xwe diman. Em salek li mala heval xwe diman.
Min li zanngeha Amed dixwend
Min (mehek/salek/ 5 salan) li zanngeha Amed dixwend.
 
Em dibnn, ku di karn xwe de demppelka Dema Bor II ji Dema Niha nzk e di avayiya xwe de prkta di dikeve piya qurim lkra herd ppelkan, bel heryek ji wan di demeke cida ye. Ev nzkbna ha dihle pirsek xwe bavje ber me, ew j ev e: Ma gelo prkta di ye, ya ko dihle herd demppelk di karn xwe de ji hev nzk bin? Pwistiya v yeka ha bi lkolneke taybet heye. Tit ku em niha dizanin, ew e, ku prkta di di Faris de bye mi. Di hin zaravn kurd de, weke di Kirmanc (Zaza) de nay bi kar ann. Di Kurmanciya Naverast (Soran) de lawaz bye, gelek axvern Kurmanciya Naverast deng d nabjin (eim, ebim, ekim ). Prkta di di dvokn Kurmanciya Bakur bi xwe de j, weke devoka Kurdn zd yn la Hevrkan (ez im, ez bim, ez kim)  nay bi kar ann. Bi her away pwistiya v diyardeya ha bi taybet jo bo zaravzaniya (dialektologiya) kurd bi lkolnn zanist heye. Ez hvdar im, ko di hejmarn kovara Hwa yn b de,
ez bikarim li ser herd demppelkn may, Dema Bor III Dema Bor IV binivsim .