Dr. Zorab Aloian

 

Mehd Zana: Evna Dil Min

Ismail Beiki: Daxuyaniyn li ser Rewenbr Kurd

Du pirtkn bi kurd di weanxaneya Ragip Zarakolu Belge de

 

ro gava rewa ziman kurd li Bakur ji hem deman xerabtir e, weanxaneyn me - i li welt, i li derve - tdikoin bi weann kurd ve tkna Kurmanicya Jorn rawestnin. Ji bil xwendayn me, yn ku peywira parastin tijekirina pirtkxaneya kurd hildane ser milan, pdviya me bi alkariya dost yaran j heye. Yek ji wan Endam Rmet y Navenda PENa Kurd birz Ragip Zarakolu ye, y ku digel kebaniya xwe ye Xwed j raz Ayenr Zarakolu xebata bhempa ji bona gel me kiriye. Di biryara Navenda PENa Kurd de li ser endametiya w me gotib: Em j digel dtina birz Ragip Zarakolu ne, ku cewherdariya ziman wjeyn ermen, grk, yahd, kurd, tirk yn din ji bo tevaya mirovahiy wekhev yeksan in. Di jiyana and de dewsa hrariy, pirreng heye.

Heta niha weanxaneya birz Zarakolu - Belge Yayinlari - endn pirtkn di derheqa Kurdistan de ap kirine. Ji bo hinde pirtkn ji weanxaneya w derket doz li himber w vebne. Wek mnak, di 2.03.2005an de dozek destp dibe ji ber weandina pirtka rojnamevan Zulkuf Kianak "Gundn Windakir". Ev pirtk basa 14 gundn Kurdan dike, ku ji hla eskeran ve hatibne valakirin (ji tevaya 3500 gundn rxand di navbera 1990an 1995an de). Birz Ragip Zarakolu daxwaz dike, ku gund bi xwe bne dadgeh bibin ahde. Di ware qann de ev doz xwe disipre Xala 159an ya Qanna Parastina Branna Ataturk.

Her weha dozek li dij birz Zarakolu heb ji ber ku w pit seredana Bar di sala 2003an de gotarek amade kirib, di kjan de ji bo raya git ya Tirkiy rastiya Iraq Bar zelal kirib. Ev gotar Sana Ne (Ji te re i) Navenda PENa Kurd wergerandiye alman di malper de bi cih kiriye.

Sala par, weanxaneya Belge Yayinlari du pirtkn bi kurd j pk xwendevanan kirin: Pirtka helbestan ya Mehd Zana Evna Dil Min wergerandina pirtka Endam me y din y Rmet Ismail Beiki Daxuyaniyn li ser Rewenbr Kurd.

Birz Mehd Zana ev helbest di saln 1990-1991an de wek berxwedaneke rast rewan li dij derketina Zagona Ant-Terror afirandin. Bi apkirina van helbestan, siyasetmedar me y hezkir li avrniya rexneyn dostane ye. B guman, hesta serberziya netewey di hem helbestan de serdar e:

Ez Munzurim lo
Bi rn dayikan
Deng gur  eqelan
Di laan da man (Ez Munzurim lo, rpela 7an).

Bi evna te dikele kul min
arek ten xuya li ber av min
Ewqas sal e bi evna te dijm
Diqrim ez, erd  asman diheje ... (Evna min, rpela 10an).

Hezkirina welat
Bi ser evn de hat
Herdu bne yek ... (Nana Min Mackirin, rpela 41).

Dilo ima bi dil 
Li v mil li w mil
Xwe nede ber tu der

Tu xrek nay ji xerbiy (Dilo ima bi Dil , rpela 51).

Hjay gotin ye, ku ngareke rengn ji xweawazn jiyana Kurdan serrpela pirtk 
dixemilne. Di nav pirtk de j hinde wneyn re sp cih girtine. 
Pirtka diduan ya Ismail Beiki, M. Zeynettn Unay wergerandiye. Bi zanebn birz Ismail Beiki werger pirtk lawaziyn civaka me bi git rewenbrn me bi taybet destnan dikin. Ez j digel herdu ciwamran hvdar im, ku me tra xwe gir gazin li himber zordariya metngeran kirine. Ya rast ev e, ku Kurd bala xwe bidin kmasiyn xwe wan bidin ryn xwe. Zincrn bendayetiya Bakur ji bhurmetkirina ziman dayk, prozkirina pavertiya civak xwexapandina Kurdan ya slamperweriy pk tn.

em dikarin bibjin civaka Kurd riziyaye, hatiye rizandin. Div civaka kurd ji n ve b damezirandin (rpela 54an).

ji bo dayin sitandina bi gel re, d bi kjan ziman b axaftin li ser axaftina bi kurd nehatiye sekinandin. Ev yek pir vekir ye, neaxaftina bi kurd kmasiyeke mezin e ji bo ziman kurd tu pniyar nedihatin xeberdan Ziman kurd zimanek dewlemend e l serdest bi zanebn v nerastiy p ve dertnin (rpeln 68-71an).

Di nava dewletn slam de kesn ji xwe re dibjin em slamiyn enternasyonalst in hene. L bel ev kes li Tirkiye, ran Iraq ji bo tevgera kurdan ya netewey asteng bikin tn bikarann (rpela 27).

Beriya v byer [Enfal], di Sibata 1988an de li hinek bajarn Bakur ji aliy slamiyn kurd ve alak hatin lidarxistin me xwependan kirin. Armanca wan guhertina navn tirkn li Bulxaristan dijiyan. Di van me xwependanan de hukumeta Bulxar hate sdarkirin hate protestokirin. L bel van slamiyn kurd li hember zor, zulm kutina bi hezaran zar, jin kalan bdeng man Ev poltka dewlet y bi destn slamiyn kurd bi cih tne (rpeln 30-31an).

Herdu pirtkn binavkir ji aiyn rziman azad nnin. Ev derd zorbeya weanxaneyan avn me dine, l ten bi hereweza digel zimanzanan w derbas bibe. Dsan j ji bo xwendevann Kurd, bi taybet ji bo kesn ku tirk nizanin, ev herdu pirtkn birskedar w mejiyan bileqnin dilan pakij bikin.

Navnana Weanxaney: 
Belge Uluslararasi Yayincilik
Divanyolu Cad. 15/ 1 
Sultanahmet  Istanbul
Tel/Fax: (90 212) 638 34 58
E-mail: "seyda kulup" <belgekitapkulubu@yahoo.com>

       

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org