Dr. Zorab Aloian

 

Pirtka teze ya Dr. Esker Boyk Nra Elegez

 

Heb-tuneb civaka Kurdan li delweta Soviyet heb. Hejmara wan km b, l deng Kurdperweriya wan gihtib ben Kurdistana dagrkir sirgna kambax. Helbestvan Perwz Chan radiyoya kurd li Yerevan (paytexta Ermenistan) wek Zanngeha me ya Devik bi nav dike. Gelekn din p re hemend in tekz dikin, ku giraniya bandora radiyoya Yerevan mna orea Bar b, da ku alava Kurdtiy li Bakr vnese (venemire). Ji nav v civaka dilpak, rewenbr lkolnern wisa hja derketibn, yn ku li Akademiya Rs Soviyet tkstn eref-Name, Mem Zn, x Senan folklora me ya dewlemend cara pin dabne weandin Kurdzan xistibne asta akadem ya navnetewey.

Destpka v serboriya drok ev malbatn Kurdn zd bn, yn ku ji tevkuja Osmaniyan nitiman htibn derbas Ermenstan bbn. Bingeha hest mejiyn wan n Kurdewariy j der-dora iyayn Elegez b. Pitre, kartkna devera ber iyayn Elegez li ser civaka Kurdan li Gurcistan, Azerbeycan, Asiya Navn Rsiya (rsta li gor zaraveya wan) b. Ez ne a bim, welatparziya Kurdn Soviyet duzerkn, ango duta b: Hizira rizgarxwaziya Kurdistana delal girdana bi herma Elegez ve. Di straneke Kerem Gerdenzer de weha t gotin: Elegez mna bka gulgevez. Helbestvan mezin ji Soviyeta ber Simoy emo ji aliy xwe ve Elegez dike Behet (niha em dizanin, ev Beheteke windakir ye):

            Rabim, herime Elegez,

            Dil xwe bibime nav mrgan,

            Saz tembr, kilam, ez

            Bibime hogir berbangan

            Belk, li wir melhem bikim

            Bi nktara kullkan.

Kesn, ku li krahiya wje jiyana Kurdn Soviyet digerin, bila bala xwe bidin pirtka helbestvan nivskar navdar Esker Boyk Nra Elegez. end ddem ji edebiyeta Kurdn Ermenistan, ya ku sal li bajar Oldenburg (Almaniya) di weanxaneya Mala zdiyan de hatiye apkirin. Ten serecema v pirtk tr dike, ku dostn wjeya kurd dilsar nemnin: Nrneke kurt li ser edebiyeta Kurdn Sovyet, Ereb emo, Heciy Cind, ikoy Hesen, Frk siv, Tatroya (anoya) Kurda ya Elegez. Li pey xwendina v pirtk meriv amade ye, ji ronakbr zanayn Kurd lava tika bike: Hn bi ya Xwed bikin, belgeyn rast seqet nekin. Ji bo ku mebesta min zelal be, em li rpela 13an ya pritk seyr bikin:

Bi spartina hukumeta Ermenistan, di sala 1928an de Ereb emo Isahak Marogulov (bi koka xwe Asr) alfabeta Kurdan ya bi tpn latn damezirandin. Hema w sal pirtka wan e Xwe bi Xwe Hnbna Kurmanc ap b. Ev yekemn pirtka kurd bi tpn latn b. Digel hem rz tewandina bejna xwe li ber Mamostay nemir Celadet Bedirxan, rastiya drok ev e.

Rpeln 102-112an me agahdar dikin, ku gavn pin di droka anoya kurd de j Kurdn Ermenstan Gurcistan avtibn di war anogeriya kurd de alkariya rewenbrn Ermen (mna Hakob Xazaryan) mezin b. Di ser de, flma here pin li ser jiyana Kurdan j dostek Ermen kir: Hamo Bek-Nazarov, flma Zer, sala 1926an.

Eger hinek ji xwendevanan xra wjeya Kurdn Soviyet nas nekin, dikarin nimneyn wisa ji pirtka Esker Boyk werbigirin:

Pampa min e xwe, Pampa min kubar,

W pal vedaye wan quntar sar

var bi hewas mij guje-guj e,

nav mij da Pamp dihnije. 

(Frk siv, helbesta li ser gund Pamp, rpela 71).

Em i bjin, i nebjin, ku rista zanyar mezin Heciy Cind xuya bikin? Bes e, ku mirov peyvn Pewa Qaz Mihemmed bi br bine. Gava serok Komara Kurdistan li Mehabad pirtka Heciy Cind Zargotina Kurda xwend, w bi dilad got: Ev e Qurana me.

Tbniyek li ser ziman Esker Boyk. Ev pirtk mna hem pirtkn w yn din bi devoka Serhed, dirsttir Kurdn Ermenistan, hatiye afirandin. Ev devok bingeha perwerde, wje yekgirtina Kurdn Soviyeta y b. Herend niha standardkirina Mr Celadet bi git t pejirandin j, divt cewhera wjeya bi devoka Kurdn ji Ermenistan li dervey aristaniya me nemne.

Di kutasiy de meriv hez dike, malavayiya Mala zdiyan li Oldenburg bike, ji bo ku ew armancn parastina dn zdiyan bi pketina ziman wjeya Kurd ve didirn.            

Pirtka n ya endam Navenda PENa Kurd Dr. Esker Boyk Nra Elegez. end ddem ji edebiyeta Kurdn Ermenistan  li ser v navnan dikare b daxwazkirin:

 

Yezidische Forum e.V.          

Eidechsenstr. 19

26133 Oldenburg, Deutschland;

Tel: (49 441) 4850555

Faks: (49 441) 4850557

E-mail: info@yeziden.de

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org