Dr. Zorab Aloian

Ji Droka Cihdn Kurdistan


Pgotin

Mijarek heye, ku mirov carinan newre xwe nzk w bike: Droka Cihdn Kurdistan. Lbel, ev beek ji droka welat me ye, ya ber hatina Ereb Tirkan destp bye. Bguman, Cihdn welat me bi Kurdan geln din ra ji zeman gebna bajarvaniya Mezopotamiyay da xwedengiya pln Dcley silav kiriye.

L bandora deolojiya ep nternasyonalzma Hcazperweran em anne reweke wisa, ku her gotinek li ser Cihdan wek pejirandina siyaseta sral t nirxandin. Er, gelo zana rewenbrn Kurd nikarin av bidin civakn rojavay, yn hem basa anda Cihdan dikin, hem j siyaseta kesn mna aron rexne dikin? Heta niha cewaziya, ya me di navbera mehmetkan gel Tirk yan Seddam aristaniya Ereban da daniye, nana mirovheziya me b.

Lewma ne gerek e, ku li himber Cihdn tirkdost em basa van kesn bi navdeng bikin, yn pitgirn rizgariya Kurdistan ne (Elena Bonner), azadiya ziman kurd dixwazin (Noam Chomsky) yan kampanya serbestkirina Leyla Zana birve dibin (Elie Wiesel). Mebesta v lkolna han j ew bawermendn dn Yahd ne, yn bi hezar salan di nav me da mabn ro j li sral ji xwe ra dibjin An Kurd (ez Kurd im) yan Anaxn m Krdstan (Em ji Kurdistan ne). Siyaseta sraliyan li himber pirsgirka Kurd hem keyn Rojhilata Navn dr mijara me ne.

Eger em peyvn Cih, Cihd, Yehd, Yahd Clekan di ziman kurd da hevber bikin tgnn zanist irove bikin, em bigihjine van encaman.

1. Ziman ferm ya dewleta sral hibr ye: ew ziman Tewret b ji dawiya sedsala 19an da hate vejnkirin. Hjay gotin ye, ku heta kokirina xwe ji bo sral, Cihdn Kurdistan hem bi kurd, hem j (digel Asr, Kildan Sryaniyan) bi zaraveke aram dipeyvn. Herweha balk e, ku Cihdn Kurdistan zarava xwe ya aram j wek Krdt binav dikin. Ev j nana girdana wan bi Kurdistan va b.

2. Ew bi i ziman j biaxivin, dn xwe wek Yahd dinasin. Lewma em j dikarin ji bo v dn gotina Yahd bikar binin.

3. Nav civaka wan j Cihd e, nke ev deng c li ba Kurdan Ewropiyan maye: Cih-Cihd-Clekan (bi kurd) yan Jew (bi nglz).

Ji vir p da em s tgnan bixebitnin: hibr ji bo ziman (wek Hebrew bi nglz yan hebrisch bi alman), Yahd ji bo dn Cihd ji bo gel.

Ramana Mezopotamiyay avkaniyn Cihdan

Li Dema Navn, zana gerokn ewrop dipejirandin, ku koka Kurdan binemaliya Nuh e. Lewma chana Xaparzan li ser bingeha daxuyaniyn Tewret (serphatiya gemiya Nuh sekinandina w li ser iyayn Ararat) gel Kurd awa yek ji civakn drok temae dikir. Quran gemiya Nuh li Cd da sekinandin: wusa bi xra slam j welat Kurdan wek navendeke mirovahiy t mzekirin.

L girdana Kurdan bi droka Avrabn (Tfan) va ji Tewret Quran kevintir e. Were em bi kurtah li ser ramana Mezopotamiyay rawestin nivskarek Babl Berossus - bi br binin.

mperatoriyn Babl, Ar, Medya Aemen li herma Mezopotamiya yek pey yek ava dibn, l hercar ev guhartineke ramyar b. Desthilata malbat yan serokhoziyn n bingehn anda Mezopotamiya ji ch ranedikirin. Bo gotineke din, ji bona nitechn Mezopotamiya her desthilateke binavkir desthilateke herm b, beek ji aristaniya hevbe b. Bel, ceng nakok di navbera cemawern dirawis da hebn, l armanca wan bidestxistina desthilat b. Tucar hzn herm malbat bna, leker bna yan dewlet bna qirkirina dijbern xwe, tunekirina gelek yan olek nediviyan. Armanc qazanca siyas abor - ne nijadperestiya rre - b. Nitechn Mezopotamiya dizanibn, awa bi hev ra bijn heta kjan qonax dijminatiy bikin [II rp. 4].

Lewma di branna kollektv da hem geln Mezopotamiya Kurd, Asr, Sryan, Kildan, Ermen Cihd dikarin jiyaneke hevbe bi r va bibin. Berevaj, geln nhat, yn ji kahniya sperkltra Mezopotamiya venexwarine Ereb, Tirk dagrkern Rojavay hergav dibine sedemn tragediyn mezin. Wisa, di destpk da skender Duqurne leker w y grk-makedon cemawern Mezopotamiya wek bik barbar mze dikirin. Pit du hezar salan dagrkern nglz Firans bi baweriya, ku ev geln nezan li Mezopotamiya perwerde bikin, hatin. Ne skender, ne j Ewropiyn sedsala 20an at pvena dirjxayan ji Mezopotamiya ra ann. Em d basa Ereb Tirkan nakin: ev andn ji dervay herm ne lewma desthilata wan bi zordar komkujan va xwe chbich dike.

L em vegerin serdema Berossus, wext Mezopotamiya ji aliy Grkan (Ynanan) va hatib dagrkirin. Du komn rewnbran li herm bbn, herdu j xwe disprandine deolojiya serbestiy. Hinde rewenbr bi zimann herm siyaneta dema buhur bi jndar dikir serphatiyn Zerdet, brahm, Msa Nebxedenesir dikirine sembola rizgariya Mezopotamiyay. L zana ronakbrn din di w baweriy da bn, ku eger ew ziman Grk bi kar binin dewlemendiya aristaniya xwe nan dagrkeran bikin, w bi riya atiy xwe azad bikin nejrbna grkan bi ekere bikin. Yek ji wan rewenbrn serbilind, l atxwaz Berossus b, y nzk sala 281an Ber Zayn bi ziman grk droka Babliyan li ser kaxez htib. Navnana pirtka w Babyloniaca ye [II rp. 4-6].

Di karnameya xwe da Berossus gelek mijaran dinirxne ji steyrknas feleknasiy hilde heta jiyana serkn Mezopotamiyay. L gotina w di derheqa Avrabn da bala me dikne, ji ber ku ev babeta han hem Kurdistana Kevinar dine ber avn me, hem j bi babeta Cihdn Kurdistan va girday ye. Wisa, Berossus basa s serdemn droka Mezopotamiya dike:

1) ji 432 hezar salan ber Avrabn da,

2) Serdema Avrabn

3) Padahn Mezopotamiyay heta Nab-Nesir [II rp. 6-10].

Ligor Berossus, li Armeniyay dengek gihtib guhn Padah Ksstros (Xisoutros), ku ew millet w w vegerine Babl ji wir zann bela bikin. Berossus xwe disprne legenda Gilgame, ya basa iyay Nisir dike. Lkolnern Rojavay dibjin, ku ev iyay Pr Omar Gdrn li Kurdistana Bar e. Herend Berossus basa Armeniyay dike, ev wisa j dinivse, ku pareyeke gemiy gihte iyayn Kurdan (Korduaian), ya di avkaniyn din da wek Gordyene xuya dike [II rp. 20-21].

Ji bil v daxuyaniya balk, Berossus wisa j li ser desthilata Medya radiweste gel Gt awa bingeha Medya destnan dike. Di pirtka Babyloniaca da t gotin, ku ber li Mezopotamiyay 21 padahn Medya yan Gt desthilatdar bn [II rp. 21-22].

Bel, ro gelek zanyar diselimnin, ku ne ten koka Medya Gt milletek b ew herdu piyn Kurdan bn, l wisa j, ku ew di jiyana Mezopotamiya kevinar da xwediyn roleke pirmezin bn [V rp. 96].

Nrna Berossus li ba Cihdan j ch xwe girt. Di Tewret da [Pirtka Afirandin, 6:14] hatiye nivsn, ku Xwed fermanek dab Nuh, bila ew gemiyek ji xwe ra bike qr li der-dor bixe. Di sedsala 4an ya Zayn da zanyar Cihdan bi navdeng Yonathan ben ziyel wisa irove dikir: Xwed ji Nuh xwestiye, ku ew ji dara gofer gemiy bike. L gelo ev dara gofer i dar e? Yonathan ben ziyel nav hibr atzey gofer werdigerne ziman aram: dekosn kardonn.

Eger em ji crann xwe asr-sryan yan kildan, yn bi aram diaxivin, bipirsin, ew ji me ra irove bikin:

"de" - ji;

"kos" - dar;

n" gelekjimar, mna n, d bi Kurd;

kard Kurd;

on sffks.

Wek encam, Xwed ji Nh dixwaze, ku ew ji darn Kurdan yan ji darn welat Kurdan gemiya xwe bike.

Ji bil v, Yonathan ben ziyel ji Ararat ra [Tewret, Pirtka Afirandin, 8] dibje trey Kard yan iyayn welat Kurdan.

Were em tksta Yonathan ben ziyel di ber avan ra derbas bikin: Pit 150 rojan av pada . Di meha 7an da, di roja 17an da gemiya Nh li iyayn Kard sekin.

Mirov dibne, ku Kurdistan byern Avrabn, ligor droknasn Mezopotamiya dabnerta Cihdan, bi hev ra hatine dirtin. Em ji br nekin, ku Berossus di sedsala 3an Ber Zayn da, Yonathan ben ziyel j di sedsala 4an ya Zayn da welat Kurdan wek ch-wara Nh binav dikin. Gelo ew ha Ereb Tirkan hebn?

awa Cihd hatine Kurdistan

Wek t zann, li ser Xaka Proz 12 hoziyn (ern) Cihdan hebn. Tewret [Pirtka 2an ya Padahan, 17:5,6] dibje, ku desthilatdar Ar bi nav almanesir berwelat Cihdan dagr kir, 10 hoziyan sirgn kir, an ber em Gozan, ango Xabra ro, bajarn Medya.

Di navbera sedsaln 6 Ber Zayn 4 ya Zayn da, dndarn Yahd ji bo irovekirina tksta Tewret ligor serdema njen pirtka bi nav Talmd (perwerde, tefsr) nivsand. Balk e, ku Talmd j basa Kurdan dike destr dide berpirsyarn Cihdan, ku ew mirovn Kard, yn dixwazin bibin Yahd, bipejirne [Talmd, Pirtka Yevamot, 16a].

Bi gotineke din, ne hem Cihdn Kurdistan di dema xwe da ji sral hatine: Beeke wan Kurdnijad bn.

Droknas encama daxwaza dnguhastina hinde Kurdan dinin zimn. Ji bo nimne, mrek Kurd Monobaz dayka w li mrniniya Adiyabena dn Yahdiyan qebl kirib pitgirya mad dab Cihdan. Ji ber ku mr Kurdan di sala 46an ya Zayn da gelek Cihdan ji xelay (birbn) xelas kirin di saln 66-70an da serhildana wan dij mperatoriya Romay fnanse kir, nav w di droka Cihdan da bi qelema zrn hatiye nivsn. Ne behet ye, ku ro li Qdsa Rojavay ka bi nav dayka Monobaz, Helena, heye: bi hibr Raxov Helena [IV, 2 rp. 267], [IV, 12 rp. 258].

Hewas e, ku heta Pirtka Talmd j di gelek chan da li ser van byeran radiweste [Talmd, Pirtka Nazir, 3:6], [Talmd, Pirtka Peah, 1:1,156 4:18], [Talmd, Pirtka Megillah, 4:30].

L mrniniya Kurdn Yahd dirj dewam nekir: d di sedsala 3an da mrn Adiabenay bbne Xaparz di serdema slam da hoziya wan bi nav Hazbaniya di avkaniyan da xuya dike.

Ch gotin ye, ku zorbeya Cihdn Kurdistan di w baweriya da bn, ku ew ji hoziya (era) Benyamn bn: Benyamn yek ji 12 kurn Yaqob (Yaqb) b [Tewret, Pirtka Afirandin, 35:16-18].

L gelo ev 10 hoziyn Cihdan, yn gerek e hatibna Kurdistan, li ku ne? Ligor dtina oldar Xwednasn (teologn) Yahd, ten binemaliya Benyamn li ser dn xwe ma, 9 binemaliyn din di nav Xaparzn Kurdistan da heliyane, bi taybet di nav Asriyan da [IV, 10 rp. 1296].

Li Dema Navn

Hoziya Benyamn li van bajar naveyn Bar ch-war bb: Amediya, Musil, Hewlr, Helebce, Kerkk Xaneqn. Di sala 1170an da Benyamn Tdelay, gerok (rawiyar, rbiwar) Cihdan ji Espaniya (ji bajar Tdela, ya di w serdem da li bin kontrola Ereban b) ser dab Kurdistan. Di nivsa xwe da Benyamn Tdelay basa 100 civakn Cihdan dike, jimara wan 25 hezar, yn ligor w, li Kurdistan dimnin, bi ziman Targm (ziman aram) diaxivin, di nav wan da Xwednas zana hene [IV, 10 rp. 1296].

Li vir j, avkaniya Cihdan nav Kurdistan hildide, ne raqa Bakur yan Tirkiya Bar-Rojhilat!

Li gelek bajaran tarn Cihdan yn taybet hebn. Lewma heta niha, ji bo nimne, li Helebc tara Clekan maye. Kevintirn ehr Kurdistan, li ku Cihd ji serdema Asryan da ch-war bbn, Hewlr e. Ji w girngtir, Hewlr wisa j navenda mrniniya Adiyabena b. Herweha di war dn da, Hewlr risteke mezin di droka Yahdiyan da lstib, nke li wir gelek zana ronakbr bi pirsgirkn dijwar va mijl dibn. Ji bo nimne, di dawiya sedsala 12an da li Hewlr gengeeyeke tal tj di navbera du oldaran di derheqa peroja civaka Cihdan da bb. Di serdema Osmaniyan da j civaka Cihdan li Hewlr rnitib, l avkaniyn Cihdan j diselmnin, ku esker Tirkan zulm zordariy dij wan dikirin. Bel, herend niha rayedarn Tirkan xwe li ber Cihdan rin dikin j, xerabiya Osmaniyan ne ji bra Kurdan die, ne j ji bra milletn din!

Mezintirn bajar, li ku nitechn Cihd li Dema Navn liserhev dijtin, Amediya b. Ne dr e, ku mirov Amediya awa paytexta neferm ya Cihdn Kurdistan binav bike. Eger Benyamn Tdelay me haydar dike, ku di sedsala 12an da li wir 2 hezar Cihd diman, destnivseke din basa 25 hezar Cihdn Amediy dike. Name jdern birvebir (dar, admnstratv) destnan dikin, ku heta dawiya sedsala 16an ev gewretirn bajar Kurdistan ji bo Cihdan b. Hurmet giraniya rabbnn Amediy li hem Kurdistan Azerbeycan dihate pejirandin. Civaka dewlemend di saln 1228an 1250an da li wir du kenseyn (bi hibr, Beyt-Knesset) ciwan n kiribn, pit ku kenseyeke din di sala 1220an da li Musil hatib avakirin.

Ji sedsala 16an da rewa abor siyaseta Kurdistan bi git bawermendn Yahd bi taybet tk di, herend jiyana wan ji jiyana Cihdn ran Kafkas xwetir b. Cihdn bajarvan maldar xwedpe hesinkar, zrger soldir bn. Rjeya wan li gundan j mezin b ev yek taybetmendiya Kurdistan ye. Ji bo nimne, li Ewropay welatn Misilmanan piraniya Cihdan bi peyn serkeft peran va mijl dibn, l li hermn Kurdan gundn Cihdn cotkar hebn: % 20 li Bar % 15 li Rojhilat. Li aliy din, axa begn Kurdan bi xwe xwedpere bn bi xwe pirsn mad areser dikirin, b alkariya Cihdan. Cihd digel Kildaniyan, Asriyan Sriyaniyan endamn sstema hoz (er) bn. Bguman, ev belgeya kevinariya Cihdan li Kurdistan ye.

awa t zann, ber ku Tirkan xweseriya Kurdan rakirin, Kurdistan welatek drok, pirziman pirand b. Cewaziya dn zimanan nedib sedema dutretiy di navbera Misilman, zd, Kakey, Cihd Xaparzan da. Ew hem di naveroka yektiya civak (pergala derebeg), xwenasna Kurdistan zanebna ziman kurd da dijiyan.

Ji malbatn navdar li Kurdistan em dikarin navn Adon (yan Barazan), Mzrah, Dga Herr hildin. Ji wan binemaliyan gelek helbestvan, rabbn zana der ketin, yn s zimanan dixebitandin kurd, aram hibr. Ji ber ku jiyana giyan li ba Kurdan gelek bi p ketib, Yahdiyan j xwe bi br baweriyn xwe va digirt kltra xwe ji Cihdn welatn din paktir parast. Ji bo nimne, ro j li sral ten Cihdn Kurdistan cejna Saharana, ya ji dema Babliyan maye, derbas dikin [I], [IV, 10 rp. 1295-1301].

Wisa j he was e (balk e), ku ten li Kurdistan, serokeke jin li ba Cihdan heb: li hermn din kes destr nedida jinan, ku li ser babetn dn bixebitin. Ji bo nimne, di dawiya sedsala 16an destpka sedslala 17an da, jinek bi nav Asenath Barazan bat Samel bb seroka yeva, ango medreseya dn, li Kurdistan ew gelek pirsn dn ji hem Cihdn chan re irove kirib [I rp. 35-40,157,164,198,205], [IV, 4 rp. 204].

Serhiladana Dawid Alroy

Di destpka sedsala 13an da Yahdiyn Rojhilat hviya hatina Mahd bn. Ligor baweriya wan, zeman hatib, ku hem Cihdn chan li ser Xaka Proz kom bibin ji desthilata Yezdan kfxwe bibin. Pbniya wan ew b, ku ji bawermendn rasteqn yek xwe p bixe bi nav Padah sral serkiya hem mirovn Yahd bike. Sedem ew b, ku hzn Xaparzan hem li Ewropay, hem j li Rojhilata Navn brawestan ran dij Yahdiyan dikirin wisa diyar b, ku tukes nikare Cihdan xelas bike. Balk e, ku navenda v rxistina dn siyas Kurdistan, welat hevkariya olan gelan, b.

Ev orea giyan li Kavkas di sala 1211an da destp bb bi ztirek gihte bajar Amediy. Li wir, di malbata Dg da, xortek bi nav Menahem ben Solomon bn Dg xwe wek serdar destnan kir pitgirya Cihdan qazanc kir. Ji ber ku bi tpn ereb panav w a hate xwendin, ar-Rh dewsa ad-Dc, li Ewropay ew awa Alroy t nasn. Nav Dawid ew bi xwe li ser xwe kirib, nke gel hvdar b, ku ew rista padah sral bilze.

Ne ten serdar Cihdan, l wisa j amadekar deolojiya serhildan Efrahm ben Azariyah serokrabbn Kurdistan b. Bi dtina w, Dawid Alroy hjay rista xwe b, ji ber ku ew mirovek bi bandor zana b, Xwednasiya slam Yahdiyan li Bexday xwendib gelek zimanan zanib. Sedemeke din j girng b: Amediya li ser rya stratej di navbera Kafkas, Riha (Urfa) Quds da navenda Yahdiyn Rojhilat b. Dawid Alroy nameyek ji hevbawermendan ra nivs: Niha dem hatiye, ku Hzdar Mezin millet xwe bine li ser hev bi xwe ra bibe bajar proz Quds.

Zorbeya Cihdn Xoy, Selmas, Wirmiye, Tewrz Maraxay bersveke ern dane Dawid bi coeke mezin bne bedarn ore. Pwst e mirov bibje, ku ji ber dijminatiya Cihdan dij Selckn Msil, Kurdn zd j pita Dawid Alroy digirtin. Malbata Zeng gelek zdiyan andib ev derfetek b, ku zd heyfa xwe hildin. 

Gotinek di nav gel da bela bb, ku Selckan Dawid girtib, l ew li ser baskn milyaketek ji zndan fir b. L Tirkn Selck baweriya xwe bi rokan nediann: wana yekcar Dawid Alroy kut guman nedikir, ku ev serhildan tk . L bi hezaran hviya Mahd bn bi salan ekn xwe bernedidan. Pitra, ji bo Cihdan zelal b, ku serdema xelasiy hn nehatiye, aram dsan kete jiyana wan ya rojane [IV, 10 rp. 1296-1299].

Romaneke Benyamn Dsrael, ya bi nglz hatib nivsandin niha ji bo gelek zimann din hatiye wergerandin, bi rengek wjey basa serhildana Dawid Alroya Kurdistana Dema Navn dike [III].

Bandora anda Kurdistan li ser Cihdan

Ber her tit, mirov pwst e di derheqa bandora Zerdetiy li ser br bnn Yahdiyan da du peyvan bibje. Lkolnern dn ba dizanin, ku gelek ferite milyaketn Yahdiyan ji baweriya Zerdetiyan ya gerdn hatibn wergirtin. Hizra Reqb Yezdan, Satan, j li Kurdistan peyda bb, ji ber ku ligor dn Zerdetiyan, Ehrman dijber Ehora Mezda b. Wisa j Pira nwat, li ser kjan miriyn Zerdet derbas dibn, kete dabnertn Yahdiyan pitra Xaparz Misilmanan.

Li aliy din, sazbendiya (mska) Cihdn Kurdistan li ser bingeha stran, laok heyrann Kurdan ava bye. Cihd bi kurmanc distiran carnan goran kilaman werdigerandine ziman aram. ro j li sral Cihdn Kurdistan bi kurd distirn sema reqsn welat me digirin. Lkolnern sral j mna Gerson-Kiwi Idelsohn giringiya anda Kurdan ji bona mzka Cihdan dipejirnin [IV, 10 rp. 1299-1301].

Zor girng e, ku Cihdan ne ten bi aram hibr, l herweha bi ziman kurd j tkstn dn diafirandin. Ji bo nimne, t zann, ku wana li Kurdistana Bar hinde nivsn proz wergerandib kurd j [IV, 10 rp. 1299].

Di war taybetmendiyn dern da j, du hezar saln jiyana digel Kurdan kargariya xwe nan dikin: Cihdn Kurdistan serberz, serhik erkar in. Lewma li sral ew di kariyera leker da bi ser dikevin, mna Wezr Parastin y ber tzhak Mordexay, y xelk Aqra ye.  

Rizgarxwaz mrxasiya wan di kesayetiya Mo Barazan da j xuya dike. Mo Barazan (1928-1947) zarok b, dema malbata w ji Kurdistana Bar hate Quds. Li wir Mo Barazan digel shaq amr Menahem Begn bb endam saziya Leh, ya ji bona avakirina dewleta sral alakiyan dikir. Ji ber v yek, ligor biryara Dadgeha Esker ya nglzan, Mo Barazan hate kutin, l ro li Quds kek li ser nav w heye [Daxuyaniyn Internet].

Zivirandina Cihdan ji bo sral

Ber ku Cihd bina srala navakir, dora 200 civakn wan li Kurdistan hebn: 146 li Bar, 19 li Rojhilat, 11 li Bar-Rojava 11 li Bakur. Di saln 1950-51an da wek encama operasyona Ezra Nehemiya piraniya Cihdn Bar li Bexday kom bbn li balafiran gihtine sral [IV, 10 rp. 1298-1300].

Pit er Kendav, di sala 1991an da, xebatkarn hewlekariya Mossad 1170 Cihdn maby birine sral. L ligor rojnameyn sral, ten 80 kes li wir man, yn din nikaribn dr Kurdistan teyax bikirana niha li Amerkay dijn.

Bel, jiyana wan li sral, li ku jimara Cihdn Kurdistan nzk 300 hezaran e, babeteke biserxwe ye. L balk e, ku endik-end komeln wan li sral hene guhn wan herdem ser byer Kurdistan ne.

Tbn

Kurtehiyn v lkolna han di kovarn Havbn u Hwa da hatibne weandin.

Jder  

Du girngtirn avkaniyn drok dn ev in: Pirtka Proz ya Tewret Talmd (ango Tefsra Zanayn Yahd). Herweha, min di lkolna xwe da ev pirtk gotar xebitandin:

I. Ben-Jacob, A. Qehllot Yehdey Kurdstan [Cemawera Cihdn Kurdistan], 1961.

II. Burstein, Stanley Mayer. The Babyloniaca of Berossus. Sources  and  Monographs. Sources from the Ancient Near East, 1, 5. 1978.

III. Disraeli, Benjamin. Wondrous Tale of Alroy, 1839.

IV. Encyclopaedia Judaica, 1971.

V. Finkelstein, J.J. The Genealogy of the Hammurapi Dynasty. Journal of Cuneiform Studies, 20, 1966.